٣- در روايتى از امام صادق عليه السلام آمده است: أَلنَّبَأُ الْعَظِيْمُ الْوَلايَةُ: «نبأ عظيم همان مسأله ولايت است». «١»
جمع ميان محتواى اين روايات، و آنچه در مورد تفسير آيه به مسأله «معاد» ذكر كرديم، از دو راه ممكن است:
نخست اين كه: «نبأ عظيم» مفهوم وسيع و گسترده‌اى دارد كه همه اينها را شامل مى‌شود، هر چند به هنگام نزول اين آيات تكيه قرآن بيش از همه در بيان اين جمله، روى مسأله معاد بود، ولى اين مانع نمى‌شود كه آيه مصداق‌هاى ديگرى نيز داشته باشد.
ديگر اين كه: همان گونه كه مى‌دانيم و بارها نيز گفته‌ايم، قرآن داراى بطون مختلفى است، يعنى يك آيه ممكن است معانى متعددى داشته باشد كه از ميان آنها يك معنى ظاهر است، و معانى ديگر، بطون قرآن است كه به كمك قرائن مختلفى از آن استفاده مى‌شود، و يا به تعبير ديگر، نوعى دلالت التزامى است كه براى همه كس جز خاصان روشن نيست.
تنها اين آيه نيست كه داراى ظاهر و باطنى است، آيات زياد ديگرى در قرآن كريم داريم كه در روايات اسلامى تفسيرهاى گوناگونى براى آن آمده، كه بعضى هماهنگ با ظاهر است، و بعضى معنى باطن را بيان مى‌كند.
ولى، اين نكته را مؤكداً يادآور مى‌شويم كه: فهم باطن قرآن بدون وجود قرائن روشن، يا تفسيرهائى كه از شخص پيغمبر و امامان معصوم عليهم السلام رسيده است، جائز نيست، و وجود بطون براى قرآن نبايد دستاويزى براى هوسبازان و منحرفان شود، كه آيات قرآن را هرگونه بخواهند به ميل خود تفسير كنند.
***