موظفى با آنها به مقابله برخيزى». «١»
اينها همه در صورتى است كه استثناء به اصطلاح «متصل» باشد، ولى اين احتمال نيز وجود دارد كه استثناى «منقطع» باشد، كه تقريباً مفهوم «بلكه» دارد، و معنى جمله چنين مى‌شود: بلكه كسانى كه روى‌گردان شوند و كافر گردند، خداوند بر آنها مسلط است، يا خداوند آنها را به عذاب اكبر مجازات مى‌كند.
از ميان اين تفاسير، دو تفسير مناسب‌تر است: نخست اين كه: استثناء متصل باشد و به جمله «لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُصَيْطِرٍ» باز گردد، و اشاره به توسل به زور در مقابل زورگويان باشد، و يا منفصل و به معنى مشمول عذاب الهى نسبت به كافران لجوج باشد.
منظور از عذاب اكبر، «عذاب آخرت» در برابر «عذاب دنيا» است كه عذاب كوچك و كم اهميت نسبت به آن است، همان گونه كه در آيه ٢٦ سوره «زمر» مى‌خوانيم: فَأَذاقَهُمُ اللَّهُ الْخِزْيَ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ لَعَذابُ الآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ: «خداوند خوارى را در زندگى اين دنيا به آنها چشانيد، و عذاب آخرت اكبر است اگر مى‌دانستند».
اين احتمال نيز وجود دارد كه: مراد از «عذاب اكبر» قسمت شديدترى از عذاب قيامت و دوزخ باشد؛ زيرا عذاب همه مجرمان در دوزخ يكسان نيست.
***
و در پايان اين سوره، با لحنى تهديد آميز مى‌گويد: «مسلماً بازگشت آنها به سوى ما است» «إِنَّ إِلَيْنا إِيابَهُمْ».
***