تفسير:
شكنجه‌گران در برابر مجازات الهى
بعد از بيان جنايت عظيم شكنجه‌گران اقوام پيشين، كه مؤمنان با استقامت را زنده، زنده در آتش مى‌سوزاندند، در اين آيات، به كيفر سخت الهى نسبت به آن شكنجه‌گران و پاداش‌هاى عظيم مؤمنان اشاره مى‌كند.
نخست، مى‌فرمايد: «كسانى كه مردان و زنان با ايمان را مورد آزار و عذاب و شكنجه قرار دادند، سپس توبه نكردند، عذاب دوزخ براى آنها است، و همچنين عذاب آتش سوزان» «إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ ثُمَّ لَمْ‌يَتُوبُوا فَلَهُمْ عَذابُ جَهَنَّمَ وَ لَهُمْ عَذابُ الْحَرِيقِ».
«فَتَنُوا» از ماده «فتن» (بر وزن متن)، و «فتنه» در اصل به معنى قرار دادن طلا در آتش است تا ميزان خلوص آن روشن شود، سپس اين ماده (فتنه) هم به معنى «آزمايش»، هم به معنى «عذاب و مجازات» و هم به معنى «گمراهى و شرك» به كار رفته است و در آيه مورد بحث، به معنى عذاب و آزار و شكنجه است، نظير آن در آيات ١٣ و ١٤ «ذاريات» نيز آمده: يَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ يُفْتَنُونَ* ذُوقُوا فِتْنَتَكُمْ هذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تَسْتَعْجِلُونَ: «همان روزى كه آنها بر آتش سوزانده مى‌شوند* و به آنها مى‌گويند: بچشيد عذاب خود را، اين همان چيزى است كه درباره آن عجله داشتيد»!
جمله «ثُمَّ لَمْ‌يَتُوبُوا» نشان مى‌دهد: راه توبه حتى براى چنين شكنجه‌گرانِ ستمگرى باز است، و اين نهايت لطف پروردگار را نسبت به گنهكاران نشان مى‌دهد، و ضمناً هشدارى است به مردم «مكّه» كه تا دير نشده است، دست از آزار و شكنجه مؤمنان بردارند، و به سوى خدا بازگردند.
اصولًا، قرآن راه بازگشت را به روى كسى نمى‌بندد، و اين نشان مى‌دهد