قرآن مجيد از آن خبر مى‌دهد، همان روزى كه ميعاد و وعده‌گاه همه اولين و آخرين است، و روزى است كه بايد حساب همگان تصفيه شود.
***
و در سومين و چهارمين سوگند، مى‌فرمايد: «و قسم به شاهد و مشهود» «وَ شاهِدٍ وَ مَشْهُودٍ».
در اين كه، منظور از «شاهد» و «مشهود» چيست؟ تفسيرهاى بسيار فراوانى ذكر كرده‌اند كه بالغ بر سى تفسير مى‌شود، و مهم‌ترين آنها تفسيرهاى زير است:
١- «شاهد»، شخص پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله است چنان كه قرآن مى‌گويد: يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْناكَ شاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً: «اى پيغمبر ما تو را (به عنوان) شاهد، بشارت‌دهنده و بيم‌دهنده فرستاديم». «١»
و «مشهود» همان روز قيامت است، چنان كه قرآن مى‌گويد ذلِكَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ النَّاسُ وَ ذلِكَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ: «روز قيامت روزى است كه همه مردم در آن جمع مى‌شوند، و روزى است كاملًا مشهود و آشكار». «٢»
٢- «شاهد»، گواهان عمل انسانند، مانند اعضاى پيكر او، چنان كه در آيه ٢٤ سوره «نور» مى‌خوانيم: يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ: «روزى كه زبان‌ها و دست‌ها و پاهايشان به اعمالى كه انجام داده‌اند گواهى مى‌دهند».
و «مشهود» انسان‌ها و اعمال آنها هستند.
٣- «شاهد»، به معنى روز جمعه است كه شاهد اجتماع مسلمين در مراسم بسيار مهم نماز آن روز است.
و «مشهود» روز «عرفه» است كه زائران بيت اللّه الحرام شاهد و ناظر آن