تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٠
اين احتمال نيز از سوى جمعى داده شده است كه: ظن در اينجا به همان معنى معروف امروز، يعنى گمان بوده باشد، اشاره به اين كه: توجه به قيامت آن چنان در روح و جان انسان اثر مىگذارد كه حتى اگر كسى گمان به آن داشته باشد، و احتمال وجود چنين روزى را بدهد، بايد از انجام كارهاى خلاف خوددارى كند، چه رسد به اين كه يقين داشته باشد، و اين همان چيزى است كه در ميان دانشمندان به عنوان «دفع ضرر مظنون» يا «دفع ضرر محتمل» معروف شده است، و مفهوم اين سخن آن خواهد بود كه اين گنهكاران بىپروا و بىباك نه تنها يقين به قيامت ندارند، بلكه گمان آن را نيز ندارند (ولى تفسير اول با دلائلى كه گفته شد مقدم است).
مهم اين است كه: واژه «ظن» به گفته «راغب» در «مفردات»، در اصل اسم براى آن حالتى است كه از وجود قرائنى در فكر انسان حاصل مىشود، اگر نشانهها قوى باشد علم و يقين مىآورد، و اگر نشانهها ضعيف باشد از حدّ گمان بالاتر نمىرود. «١»
بنابراين، واژه مزبور بر خلاف آنچه امروز در ميان ما معروف است، مفهوم گستردهاى دارد كه هم «علم» و هم «گمان» را شامل مىشود، و گاه در اين، و گاه در آن به كار مىرود.
***
نكته:
«كمفروشى» از عوامل فساد در أرض