تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٣
تفسير:
آن روز كه هيچ كس براى ديگرى كارى انجام نمىدهد!
به دنبال بحثى كه در آيات گذشته پيرامون ثبت و ضبط اعمال انسانها به وسيله فرشتگان آمد، در اين آيات به نتيجه اين محبت و حسابرسى، و مسير نهائى نيكان و بدان اشاره كرده، مىفرمايد: «مسلماً نيكان در نعمت عظيم الهى هستند» «إِنَّ الْا بْرارَ لَفِي نَعِيمٍ».
***
«و مسلماً بدكاران در دوزخند»! «وَ إِنَّ الْفُجَّارَ لَفِي جَحِيمٍ».
«أَبْرار» جمع «بارّ» و «برّ» (بر وزن حق) به معنى شخص نيكوكار است، و «بِرّ» (به كسر باء) به معنى هر نوع نيكوكارى مىباشد، و در اينجا هم «عقايد نيك» را شامل مىشود و هم «نيات خير» و هم اعمال صالح را!
«نَعِيم» «مفرد» است و به معنى نعمت مىباشد، و در اينجا به معنى بهشت جاودانى است و اين كه به صورت «نكره» ذكر شده، براى بيان اهميت، گستردگى و عظمت اين نعمت است كه هيچ كس جز خدا وسعت و عظمت آن را به درستى نمىداند، و انتخاب «نَعِيم» كه صفت مشبّهه است در اينجا تأكيدى است بر بقاء و استمرار اين نعمت؛ زيرا اين مفهوم معمولًا در صفت مشبّهه نهفته شده است.
«فُجَّار» جمع «فاجر» در اصل از «فَجْر» به معنى شكافتن وسيع است، و طلوع صبح را به اين جهت طلوع فجر مىگويند كه گوئى پرده سياهى شب با سپيده دم به كلى شكافته مىشود، و از همين رو واژه «فجور» در مورد اعمال كسانى كه پرده عفاف و تقوا را مىدرند و در راه گناه قدم مىگذارند، به كار مىرود.
«جَحِيم» از ماده «جحم» (بر وزن فهم) به معنى بر افروختن آتش است، بنابراين «جحيم» همان آتش فروزان و شعلهور است، و معمولًا در تعبير قرآن به