است.
بدون شك، خداوند قبل از هر كس، و بهتر از هر كس، شاهد و ناظر اعمال آدمى است، ولى براى تأكيد بيشتر و احساس مسئوليت فزونتر مراقبان زيادى گمارده است، كه يك گروه از آنها همين فرشتگانند.
علاوه بر اينها، مراقبان ديگرى انسان را از هر طرف احاطه كرده‌اند كه مجموع آنها را تحت عنوان گواهان در دادگاه قيامت در هفت قسمت در جلد ٢٠، صفحات ٢٥٤- ٢٥٨، ذيل آيات ٢٠ و ٢١ سوره «فصلت» ذكر كرده‌ايم و فهرست‌وار در اينجا به آن اشاره مى‌شود:
نخست ذات پاك خداوند كه مى‌فرمايد: «هر عملى را انجام مى‌دهيد ما شاهد و ناظريم». «١»
آنگاه، پيامبران و اوصياء هستند. «٢»
بعد از آن، زبان و دست و پا و به طور كلى اعضاى پيكر انسان. «٣»
و چهارمين آنها، پوست تن انسان. «٤»
پنجمين، فرشتگان. «٥»
سپس، زمينى كه انسان روى آن زندگى مى‌كند و اطاعت و گناه از او سر مى‌زند. «٦»
و سرانجام، زمانى كه اعمال در آن انجام مى‌شود. «٧»
در «احتجاج طبرسى» آمده است: شخصى از امام صادق عليه السلام پرسيد: علت وجود فرشتگان مأمور ثبت اعمال نيك و بد انسان‌ها چيست؟ در حالى كه