سبب اين شورش آن بود كه چون عبيد اللّه بن زياد از كشتن مسلم بن عقيل و حسين بن على (ع) فارغ گشت او را گفتند كه: مختار نيز در اين شورش با مسلم انباز بود و به وى يارى مى‌كرد و اكنون پنهان گشته است.

عبيد اللّه فرمان به احضار او داد چون مختار بر وى درآمد عبيد اللّه گرزكى را كه در دست داشت به سوى وى افكند و چشم او را بدريد، آنگاه گروهى ميانجيگرى كردند بخشايش او را خواستار شدند و از زندانش برهانيدند.

عبيد اللّه گفت: سه روز ترا امان دادم تا از كوفه بيرون شوى وگرنه گردنت را خواهم زد، پس مختار گريزان از كوفه به مكّه نزد عبد اللّه بن زبير رفت و با وى كه دعوى خلافت مى‌كرد بيعت نمود و با او همچنان مى‌بود تا اين كه در ميان عبد اللّه و لشكريان يزيد بن معاويه كه بسردارى حصين بن نمير سكونى به نزد او آمده بودند، جنگ افتاد، مختار در اين نبرد دليريهاى بسيار كرد و از شاميان فراوان بكشت.

در اين ميان يزيد بن معاويه بمرد و آن لشكر به شام بازگشت و فرمانروايى حجاز و يمن و عراق و فارس بر عبد اللّه بن زبير استوار شد.

روزى ابن زبير مختار را بيازرد و با وى درشتى كرد مختار از بيم گزند او به كوفه گريخت. والى آن شهر در آن هنگام عبد اللّه بن يزيد انصارى بود كه به نام عبد اللّه بن زبير فرمان مى‌راند.

مختار همين كه به كوفه درآمد كسان خود را به نزد شيعيان آن شهر و نواحى آن فرستاد و به آنان مژده داد كه به خونخواهى حسين بن على (ع) برخيزد و ايشان را به بيعت خويش و امامت محمد بن حنفيه بخواند و مى‌گفت: محمد بن حنفيه او را جانشين خود ساخته است در اين ميان عبد اللّه بن زبير، عبد اللّه بن يزيد انصارى را از فرماندارى كوفه بر كنار كرد و عبد اللّه بن مطيع عدوى را به جاى وى بر گماشت. كسانى كه در نهان با مختار بيعت كردند و شمارشان هفده هزار تن بود به او پيوستند. عبيد اللّه بن حرّ و ابراهيم بن مالك اشتر كه از بزرگان شيعه در آن روزگار بودند با مختار بيعت كردند.

مختار به يارى آنان بر عبد اللّه بن مطيع بشوريد و او را شكست داد و بر كوفه و اطراف آن مسلط شد و همۀ قتلۀ حسين (ع) و اصحاب او را بكشت، پس از آن براى مردم خطبه خواند سپس از منبر فرود آمد و شهربان خود را به سراى عمر بن سعد فرستاد تا سر او را برگيرد بعد از آن سر پسر عمر بن سعد، جعفر را كه خواهرزادۀ خود وى بود از تن جدا كرد و گفت: ذاك براس الحسين (ع) و هذا براس ابن الحسين الكبير، يعنى آن را براى سر حسين (ع) و