فرهنگ فرق اسلامی - مشکور، محمد جواد؛ مدیرشانه چی، کاظم - الصفحة ١٧٣ - حيدريه
(باد كوبه) قفقاز تولّد يافت و مدفنش در تبريز است و معاصر قره يوسف قراقويونلو (در گذشته در ٨٢٣ ه) و پسرش قره اسكندر (در گذشته در ٨٤١ ه) است.
اختلاف دو فرقه حيدرى و نعمتى اختلاف در مشرب عرفانى آن دو عارف بزرگ كه يكى در كرمان و ديگرى در تبريز مكان داشتهاند، بوده است. شيخ حيدر مذهب تشيع و شاه نعمت اللّه ولى ظاهرا صوفى سنى بوده است.
بعد از ظهور صفويه همۀ ايران مذهب تشيع را پذيرفتند ولى اختلافات مشرب تصوّفى اين دو فرقه باقى ماند. بعضى از پادشاهان صفوى به مصداق اختلاف بينداز و حكومت كن، اختلاف اين دو فرقه را تشديد كردند و آنان را به جنگ يكديگر بر مىانگيختند.
تا بعد از مشروطيت هم اختلاف حيدرى و نعمتى در شهرهاى ايران وجود داشته است.
محلات حيدرىنشين و نعمتىنشين را حيدرى خانه و نعمتى خانه مىگفتند. بيشتر طرفداران اين دو فرقه از لوطيان و عيّاران شهرهاى ايران بودهاند.
احتمالا تظاهرات تبرائيان و تولائيان يعنى دوستداران على (ع) و ائمه و تبرائيان يعنى: بيزارىجويان از دشمنان ايشان نيز از اسباب انتشار اين منازعات بوده است. اين رقابت در بين اخيها و فتيان (جوانمردان) نيز وجود داشته است.
نوشتهاند كه منازعات بين دو دسته حيدرى و نعمتى غالبا در سه روز پيش از عاشورا شدت مىيافته است. علم حيدرى يا علامت كه در ماه محرم با زينت و تجمل خاصى در جلوى دستههاى تعزيه حمل مىشده، منصوب به همين دستۀ حيدرى بوده است.
مجله آينده، سال نهم، آقاى حسين مير جعفرى، شماره ١٠ و ١١.
هفتاد و دو ملت، ص ١٦٥.
دايرة المعارف مصاحب، ذيل عنوان حيدرى.
حيدريه
از طوايف «نصيريه» هستند كه خود را به حيدر كه لقب حضرت على بن أبي طالب عليه السلام است منسوب داشتند.
-نصيريه.
مذاهب الاسلاميين، ج ٢، ص ٤٩٥.