فرهنگ فرق اسلامی - مشکور، محمد جواد؛ مدیرشانه چی، کاظم - الصفحة ٢٤٢ - سواد اعظم
مجتهد گاهى خطا كرده و گاهى براه صواب مىرود.
رسولان بشر برتر از ملائكهاند و رسولان ملائكه برتر از عامۀ بشرند و عامّۀ بشر بالاتر از عامۀ ملائكهاند. [١]
دائرة المعارف اسلاميه، ج ١٢.
تعريفات جرجانى.
متن العقائد النسفيه.
SHORTER Encyclopedia oF Islam P.٥٥٢-٥٥٣.
سواحليه
از فرق نصيريهاند.
مذاهب الاسلاميين، ص ٤٩٦.
سواد اعظم
سواد اعظم در لغت آنجاست كه مردمان يك قوم بيشتر و زيادتر از ديگر جايها مسكن گزيده باشند.
«سواد اعظم» در اصطلاح، اكثر مسلمانان باشند از فرقۀ سنت و جماعت و
در آن باب كتابى به همين نام نوشته شده است كه آن را يكى از علماى اين مذهب، ابو القاسم اسحاق بن محمد بن اسماعيل مشهور به حكيم سمرقندى در حدود ٢٩٠ هجرى به زبان عربى در شرح شصت و دو مسأله كلامى به امر اسماعيل بن احمد سامانى (٢٧٩-٢٩٥) در بخارا نوشت. ترجمۀ اين كتاب از تازى به پارسى به امر امير نوح دوم سامانى در حدود سال ٣٧٠ ه است.
ما اصول مذهب سنت و جماعت را كه «سواد اعظم» نام مىبرد از اين كتاب به اختصار نقل مىكنيم: رسول (ص) گفت: «عليكم بالسواد الاعظم» يعنى بر شما باد سواد اعظم.
گفتند: سواد اعظم چيست؟ فرمود: «الذي انا و اصحابى» ، يعنى: سواد اعظم آنست كه امروز من بر آنم و ياران من بر آنند.
اگر پرسند معرفت چيست بگو شناختن خدائيست عزّ و جلّ و ايمان چيست بگو اقرار كردن به خداى عزّ و جلّ و بر پيغمبران و فرشتگان و كتابهاى ايشان و روز قيامت به اخلاص دل و به اقرار زبان.
اگر پرسند خداى تعالى كيست بگو آن خدائى است كه همه خلق را بيافريد و روزى دهنده همۀ جانوران است و او بىچون و بىچگونه است و او را شريك نيست.
[١] -قسمتى از مسائل طرح شده تنها معتقدات اشاعره است كه ساير فرق اسلامى يا معتزله و اماميه با آن موافق نيستند مانند مسأله صفات خداوند يا مسأله استطاعت يا رؤيت يا ازليت كلام الهى و غيره. بخشى از اين مسائل نيز از مسائل اعتقادى نيست بلكه از احكام عملى و مربوط به فقه اسلامى است كه نيز مورد اختلاف مذاهب فقهيه است مانند: جايز بودن نماز پشت سر هر نيكوكار و بدكار، يا مسح بر خفين، يا عدم حرمت نبيذ خرما.