عراقى مى‌نويسد: حرقيه پندارند كه جز يك بار در آتش دوزخ نسوزند، و بعد از آن سوختن براى ايشان ديگر خبرى از آتش نيست و رنجى از آن نمى‌بينند زيرا ديگر حياتى بر ايشان بعد از سوختن نيست و خداوند فرموده است: إِنَّهُ مَنْ يَأْتِ رَبَّهُ مُجْرِماً فَإِنَّ لَهُ جَهَنَّمَ لاٰ يَمُوتُ فِيهٰا وَ لاٰ يَحْيىٰ» طه/٧٤. يعنى: هر كه گنهكار به پيشگاه پروردگار خويش رود، همانا او را دوزخى است كه در آن نه مى‌ميرند و نه زنده مى‌شوند.

دليل ديگر بر يك بار سوختن ايشان آن است كه سبب به دوزخ افتادن ايشان كفر است و آنان جز يك بار به كفر نگرائيدند، سپس به كفر خود ادامه دادند و كيفر ايشان مطابق با جنايت آنان است، از اين جهت جز يك بار به آتش دوزخ نسوزند.

صاحب «دبستان المذاهب» مى‌نويسد: حرقيه از جهميه‌اند و گويند اهل آتش چنان سوزند كه از ايشان يكى هم نماند در دوزخ.

الفرق المفترقه، ص ٩٢.

دبستان المذاهب، ج ٢، ص ٨٩.

حروريه

حروريه از «خوارجند» و آنگاه كه حضرت على (ع) از صفين بازمى‌گشت، خوارج كه در آن زمان دوازده هزار تن بودند در «حروراء» كه ديهى در نزديكى كوفه و در دو ميل به فاصلۀ از آن است گرد آمدند از اين رو به «حروريه» موسوم شدند.

سردار آنان در آن روز عبد اللّه بن كوّاء و شبث بن ربعى بودند. چون حضرت على (ع) از ميان لشكر بيرون آمد و براى مناظره در پيش ايشان بايستاد و دلايل خود را بر ايشان روشن كرد، ابن كوّاء با ده تن از سواران خويش پيش آمد و از وى پوزش و زينهار طلبيد، و ديگر خوارج روى به نهروان نهادند.

حروريه قايل به تكفير امت اسلام و تبرى از دو داماد پيغمبر (ص) يعنى على (ع) و عثمان و تولّى و دوستى شيخين يعنى ابو بكر و عمر شدند. ايشان اموال و زنان مخالفان خود را حلال دانند، و تنها معتقد به قرآن و «سنت» را اصلا باور ندارند. [١]

چون هنگام نماز رسد وضو گيرند، و در همان جا كه نشسته‌اند نماز گزارند، و پندارند كه هرگاه به راه افتند وضوى ايشان باطل شود، ولى اگر از آنان ريحى خارج گردد بر خلاف جميع امت براى نماز تجديد وضو نكنند. ايشان با شلوار نماز نگزارند و

[١] -خوارج احاديث منقوله توسط راويانى كه قبل از تحكيم حديثى را نقل كرده‌اند يا توسط خوارج به آنها رسيده باشد قبول دارند.