فرهنگ فرق اسلامی - مشکور، محمد جواد؛ مدیرشانه چی، کاظم - الصفحة ٤٢ - ادريسيه
بر خلاف ايشان اخباريها «احتياط» بر اين گونه موارد را واجب مىدانند. اصوليها اخبار را به «صحيح» و «ضعيف» و «حسن» و «موثق» تقسيم مىكنند. [١]
امّا اخباريها خبر را فقط منحصر به «صحيح» و «ضعيف» مىدانند.
قريب دو قرن بين اخباريها و اصوليها اختلاف بود و اخباريها بر اصوليها غلبه داشتند تا اين كه آقا محمد باقر بهبهانى (متولد بين سالهاى ١١١٦ تا ١١١٨ ه و در گذشته بين سالهاى ١٢٠٥ تا ١٢٠٨ ه) كه او را آقاى مطلق و «مجدد» رأس مائه مىخواندند بر مسند فقاهت نشست و بساط علماى اخبارى را برچيد و از زمان او مجتهدان بر اخباريها غلبه يافتند.
يكى از شعرا دربارۀ وى گفته است:
و البهبهانى معلم البشر
مجدّد المذهب فى الثانى عشر
ازاح كل شبهة و ريب
فبان للميلاد كنه الغيب
دبستان المذاهب، ج ١، ص ٢٤٧،٢٥٣.
تاريخ ادبيات ايران، ادوارد براون، ج ٤، ص ٢٤٢،٢٤٣.
مقاصد الاصول، ص ٦٧ و ٧١.
ريحانه الادب، ج ١، ص ٥١.
اخنسيه
اصحاب اخنس بن قيس از ثعالبه از فرق «خوارج» هستند.
اخنس در آغاز كار در موالات (مهربانى) با كودكان با «ثعالبه» همداستان بود. سپس از آنان روى گردانيد و گفت بر ماست كه دربارۀ همه كسانى كه در «دار تقيه» هستند، درنگ كرده بازايستيم آنگاه به دوست گرفتن يا كافر شمردن آنان دست يازيم.
ايشان پنهانى و ناگهانى كشتن مخالفان را ناروا دانسته، گفتند: اگر كسى از اهل قبله بر ايشان پيشدستى به جنگ كند و سپس زينهار خواهد بايد پذيرفت.
الفرق بين الفرق، ص ٦٠.
ملل و نحل، شهرستانى، ص ١١٨.
ادريسيه
پيروان ادريس بن عبد اللّه بن الحسن مثنى بن الحسن بن على بن أبي طالبند كه مؤسس دولت ادراسه يا ادريسيان در مغرب اقصى در شمال آفريقا بود. وى نخست با حسين بن على بن حسن بن حسن، در دورۀ خلافت هادى خروج كرد و چون او در واقعه فخ كشته شد به امر برادرش محمد بن عبد اللّه به مغرب رهسپار گشت و دولتى علوى و شيعه در آنجا تأسيس نمود (١٧٢ ه) ، و مركز خلافتش را در شهر وليله
[١] -اين اصطلاح (تقسيم به انواع چهارگانه) از زمان علامه در بين محدثان و فقهاى شيعه متداول گرديده ولى متقدمان شيعه، حديث را يا صحيح مىدانند و يا غير صحيح.