فرهنگ فرق اسلامی - مشکور، محمد جواد؛ مدیرشانه چی، کاظم - الصفحة ١٤٤ - جوشنيه
صحيح است و بايد حمل بر ظاهر گردد.
وى مانند ديگر غلاة و مشبهه جسمانى دانستن و تشبيه خداوند را به انسان از تورات گرفته است.
ملل و نحل، شهرستانى، ص ٩٦-٩٧.
اعتقادات، فخر رازى، ص ٦٥،٦٦.
جواليقيه
اينان پيروان هشام بن سالم جواليقى هستند كه از موالى كوفه و جزء اصحاب امام جعفر صادق (ع) و امام موسى كاظم (ع) بوده است. اشعرى و شهرستانى با بهرهگيرى از منابع اهل سنت، آرايى به هشام نسبت دادهاند كه درست نيست. ايشان گويند: هشام مىپنداشت پروردگارش به چهرۀ آدمى است، و نيم بالاى او ميان تهى و نيم پايين او ميان پر است و او را مويى سياه مىباشد و دلى است كه دانش و حكمت از آن سرچشمه مىگيرد و خداوند پرتوى است كه مىدرخشد و او را گوشت و خون و حواس نيست و به عقل ادراك نشود. [١].
جواليقيه گفتند كه: امام بعد از جعفر بن محمد (ع) پسرش موسى بن جعفر (ع) است و جعفر بن محمد در نزد جمهور شيعه به امامت موسى پسرش «نص» كرد.
ايشان عقد «متعه» را به شرط پرداختن مزد زن جايز مىدانند.
الفرق بين الفرق، ص ١٣٩.
الحور العين، ص ١٤٩،١٦٢،٢٥٨.
اعتقادات، فخر رازى، ص ٦٤،٦٥.
جوشنيه
نام اين فرقه در متن كتاب «سواد اعظم» تأليف ابو القاسم اسحاق بن محمد بن اسماعيل معروف به حكيم سمرقندى «الجوشيانند» آمدهست كه ظاهرا صحيح آن حدئيان اصحاب فضل حدئى از شاگردان نظّام باشند و فضل در مذهب او سه چيز افزود:
اول-شركت عيسى بن مريم در تدبير كار جهان چون آفريدگارى ثانى.
دوم-قول به تناسخ.
سوم-رؤيت عقل اول.
سواد اعظم، ص ١٧٤.
[١] -هشام بن سالم از ثقات اصحاب حضرت صادق و موسى بن جعفر (ع) است كه نجاشى (در رجال خود) و علامه (در خلاصة الاقوال) و ابن داوود (در رجال خويش) و مجلسى (در وجيزه) وى را توثيق نمودهاند. در تحرير طاوسى آمده: صحيح العقيدة معروف الولاية غير مدافع (تنقيح المقال) . آرى كشى روايتى از عبد الملك بن هشام حناط نقل مىكند كه هشام معتقد بود خداوند- -داراى صورت است و آدم را بمانند خود آفريده. ولى علامه ممقانى در رجال خود، عبد الملك راوى اين نسبت را ضعيف مىشمارد و چنين عقيدهاى را از هشام، نفى مىكند.