فرهنگ فرق اسلامی - مشکور، محمد جواد؛ مدیرشانه چی، کاظم - الصفحة ٢٠٥ - روشنيه يا روشنيان
گويد: خواجه ابو القاسم حكيم رحمة اللّه گفت: مىخواهم تا نامهاى ايشان را بيان كنم، و افعال آنان را جدا جدا شرح دهم تا مردم حال ايشان را بدانند.
سپس به ذكر آن فرق پرداخته تا به رقوقيه مىرسد، گويد كه: فرقه چهل و پنجم رقوقيانند، نام اين فرقه بدرستى معلوم نيست شايد مراد ذقوليه باشند كه در آذربايجان غلاة را ذقوليه گويند. -ذقوليه.
برخى ايشان را رقوقيان خوانند كه شايد صحيح آن مرقونيان باشد كه از فرق «ثنويه» گنوسى بودهاند.
ترجمه سواد اعظم، ص ١٧٦.
ركبيه
حافظ رجب برسى، اين فرقه را از فرق زيديه شمرده است.
مشارق الانوار، ص ٢١٠.
رميّه
مطهر بن طاهر المقدسى، اين فرقه را از فرق «غلاة» شيعه آورده است.
البدء و التاريخ، ج ٥، ص ١٢٤.
روحانيه
روحانيه بر چند صنفند و آنان را از آن جهت روحانيه گويند كه نظر به ملكوت آسمانها دارند و به توسط همان ملكوت است كه بالغيان بهشت را ببينند و با حوريان مجامعت كنند.
ايشان را فكريه نيز گويند و فكر را غايت عبادت خود دانند، و در فكر و انديشه خطاب با خداوند كنند و با او مصافحه نمايند.
بعضى از ايشان گويند: دوستى خداوند بر دل آنان غلبه كرد و گناه سرقت و زنا و شرب خمر از ايشان برداشت، زيرا آنچه را كه بردارند همه مال خداست و مال دوست بىاذن دوست حلال باشد.
بعضى از ايشان خود را به رنج و دشوارى افكندند، اطعمه درشت و ناسازگار خورند و خوراكهاى تلخ و بد بوى را در عالم خيال، عسل و انگبين انگارند.
بعضى از ايشان پس از آنكه مدتى به دنياپرستى گرائيدند، دنيا را ترك كرده و طعامهاى لذيذ و شرابهاى گوارا و لباسهاى نرم و عطريات خوشبو را فرو گذاردند و دلهاى خود مشغول به ترك آنها كردند.
برخى گويند: زهد در دنيا حرام است امّا طعامهاى نيكو و عيش و نوش حلال است و اغنيا و توانگران در نزد خدا بيش از فقرا ارج و منزلت دارند.
التنبيه و الرد، ص ٩٢-٩٣.
روشنيه يا روشنيان
پيروان ابو يزيد (با يزيد انصارى) هستند كه در افغانستان مىزيست و او را