اصلا از زردشتيان اصفهان به شمار مى‌رفت و عمرى دراز يافت، در زادگاه وى اختلاف كرده‌اند بعضى او را از پارس و بسيارى از جى اصفهان دانسته‌اند. سلمان فارسى و صهيب رومى (يونانى) و بلال حبشى از مسلمانان غير عربى هستند كه بدين اسلام گرويدند.

دربارۀ نام او نيز اختلاف كرده‌اند، به قول محمد بن اسحاق كه قديمى‌ترين سيره نويس اسلام است وى پسر دهقانى از مردم قريه جى اصفهان بود و ماهيه يا ماهويه (روزبه) نام داشت، در جوانى دين زردشتى را رها كرده به كيش مسيح درآمد و به دنبال راهبى به شام رفت و شهرهاى موصل و نصيبين و عموريه را گردش كرد و كتابهايى از روميان و يهودان بخواند.

بعضى نوشته‌اند كه: اصل وى از رامهرمز بود و دين مزدك داشت و سپس به مسيحيت گرائيد. ظاهرا وى همواره در جستجوى دينى درست و حق بوده است و در طلب آن حقيقت به شهرهاى شام و انطاكيه و اسكندريه رفته تا سرانجام گذارش به صحراى عربستان افتاد و به «وادى القرى» رسيد و چون در كتب پيشينيان خوانده بود كه پيغمبرى از آن سرزمين خواهد آمد و دين حنيف ابراهيم را زنده خواهد كرد، در آن وادى به جستجوى آن پيغمبر رفت مدتى در ميان قبيله بنى كلب بود، سرانجام ايشان او را به بردگى گرفته و بفروختند و مردى يهودى به نام عثمان بن اشهل از بنى قريظه وى را بخريد و با خود به مدينه آورد و به باغبانى تاكستان خود گماشت.

در آنجا سلمان بشارت ظهور پيغمبر جديد را استماع كرد و در سال اول هجرى در «قبا» به خدمت آن حضرت شتافت و او را همچنان يافت كه در فكر و خيالش بود.

حضرت محمد (ص) به يارى ديگر صحابه او را از آن يهودى بازخريد و در زمرۀ اصحاب خويش درآورد، بهايى كه براى بازخريد او پرداختند چهل اوقيه طلا بود.

گويند در جنگ احزاب كه نام پارسى آن كندك است مسلمانان را به حفر گودالى در مقابل كفار مكّه مشورت داد، از اين جهت آن جنگ مشهور به خندق شد.

بعضى از خاورشناسان مانند هورويتز Horovitz مى‌نويسد كه: خبر حفر خندق به اشاره سلمان فارسى در منابع قديمى‌تر ذكر نشده ممكن است اين خبر توسط مسلمانان ايرانى جعل شده باشد و سيف بن عمرو آن را نقل كرده است.

سلمان آن قدر مورد محبت رسول خدا (ص) قرار گرفت كه فرمود: «السلمان منّا اهل البيت» و آن حضرت او را از اهل بيت خود شمرد.

حضرت امام محمد باقر (ع) در تأييد اين خبر فرموده است: «سلمان امرؤ منى