فرهنگ فرق اسلامی - مشکور، محمد جواد؛ مدیرشانه چی، کاظم - الصفحة ١٠٤ - بقليه
بشريه
از «غلاة» شيعه و پيروان محمد بن بشير كوفى از موالى بنى اسد بودند.
وى نيرنگباز و شعبدهباز بود و از گروه «واقفه» دربارۀ حضرت موسى بن جعفر (ع) به شمار مىرفت. كشى مىنويسد كه: محمد بن بشير معتقد بود كه حضرت موسى بن جعفر (ع) غايب شده و خود را به اهل نور، نورانى و به اهل ظلمت، ظلمانى نشان مىدهد و آن حضرت نمرده و به زندان نيفتاده، بلكه غايب، و قائم آل محمّد است و او در هنگام غيبت محمد بن بشير را جانشين خود كرد و انگشتر خود را به وى داد و آنچه را پيروانش از امر دين و دنيا احتياج دارند به محمد بن بشير آموخت و بعد از وى محمّد بن بشير امام است.
محمد بن بشير، ثنوى بود و مىگفت: ظاهر انسان آدم و باطنش ازلى است.
هشام بن سالم با وى مناظره كرد و چون محمد بن بشير در گذشت پسرش سميع بن محمّد جانشين او شد.
ايشان «اباحى» هستند و منكر احكام شرع مىباشند.
سعد بن عبد اللّه مىنويسد: آنان كه منسوب به حضرت محمد (ص) باشند مانند خانهها و ظرفها هستند و محمد (ص) پروردگارى است كه در تن هر كس كه منتسب به آن حضرت باشد «حلول» مىكند و او زائيده نشده و نخواهد زائيد و وى در پردۀ اسرار است.
فرق الشيعة، نوبختى، ص ٨٣.
مجالس شيخ مفيد، ج ٢، ص ١٠٥.
بحار الانوار، ج ٩، ص ١٧٨.
رجال كشى، ص ٢٤٠.
المقالات و الفرق، ص ٦٠.
ريحانة الادب، ج ١ ص ٢٦٩.
بصريون
بصريون از «معتزله» مكتبى كلامى بودند. -معتزله.
بطيحيه
از پيروان ابو اسماعيل بطيحى از «عجارده» هستند كه «اجماع» را باور نداشتند و منكر «اجماع» امت اسلام شدند.
كتاب الفصل، ابن حرم اندلسى، ج ٢، ص ٨٩.
مشارق الانوار، ص ٢٠٥.
بغداديون
بغداديون از «معتزله» مكتبى كلامى بودند. -معتزله.
بقليه
پيروان مردى به نام بقلى بودند كه نديم عبد اللّه بن معاويه بود و مىگفت: آدمى مانند بقل و سبزى است كه هرگاه بميرد ديگر بازنگردد و منصور خليفه عباسى او را