ان للشيطان لمة بابن آدم و للملك فأما لمة الشيطان فإيعاذ بالشر و تكذيب بالحق و أمّا لمة الملك فإيعاذ بالخير و تصديق بالحق فمن وجد ذلك فليعلم انه من اللّه تعالى فليحمد اللّه و من وجد الاخرى فليتعوّذ باللّه من الشيطان.

هفتاد و سه ملت، ص ٥٥.

جامع الصغير، ج ١، ص ٣٢٢.

متوليان

در «سواد اعظم» اين فرقه از هفتاد و سه فرقه آمده و نام آن در مراجع ديگر يافت نشد شايد متأوله و املاى آن متؤليان بوده است.

سواد الاعظم، ص ١٧٦.

مجبّره

-جبريه.

مجرديه

-قوليه.

مجسّمه

اين نام به عموم فرقى كه در توحيد به تجسّم حضرت بارى تعالى قايل گشتند اطلاق مى‌گردد. صاحب كتاب «تبصرة العوام» در ضمن ذكر مقالات مجسمه و مشبهه آورده كه آنان گفته‌اند: روز قيامت حضرت فاطمه (س) بيايد و پيراهن خون‌آلود حضرت امام حسين (ع) بر دوش افكنده تا داد خواهد و خداى تعالى چون وى را ببيند به يزيد گويد در زير عرش رو كه فاطمه تو را مى‌بيند يزيد در زير عرش پنهان مى‌شود، چون فاطمه برسد و فرياد برآورد و داد خواهد، خداوند پاى برهنه كند و دستارچه بر روى بسته گويد اى فاطمه (س) اينك پاى من همچنان مجروح از تير نمرود است از آنگاه كه تير انداخت و من او را عفو كردم تو نيز يزيد را عفو كن و فاطمه (س) يزيد را عفو كند.

جملۀ مجسّمه و مشبهه كه خداوند را تشبيه به خلق كنند برايش جا و مكان اثبات كنند و گويند: بر عرش جاى دارد و پاها بر كرسى نهاده، سر و دست و جمله اعضا دارد و هر چه را كه جا و مكان نباشد آن معدوم است و نه موجود.

آنان گفتند: خداوند خواست آدم را بيافريند پس آئينه پيش روى خود نهاد و آدم را به صورت خود بيافريد. قومى گفتند: او جمله اعضا دارد الاّ حلقوم و خرطوم بعضى گفتند: او خرطوم هم دارد.

از يكى از بزرگان «حشويه» پرسيدند كه خداى تعالى اعضا دارد؟ گفت: آرى جملۀ اعضا چنانكه ما داريم. پس مردى اشاره به عورت كرد، شيخ گفت: آن نيز دارد.

ابو المهزام از ابو هريره روايت كند كه: از رسول (ص) خدا پرسيدند كه: خداوند از چيست؟ گفت: از آب و ليكن نه از آب زمين و نه از آب آسمان، لكن او اسب را