فرهنگ فرق اسلامی - مشکور، محمد جواد؛ مدیرشانه چی، کاظم - الصفحة ٤٠٩ - مستعليه يا مستعلويه
مزرعيه
قاضى نور اللّه شوشترى مىنويسد: طايفهاى از شيعۀ اماميه هستند و دويست خانوار بودند و در خارج شهر بصره منزل داشتند.
مجالس المؤمنين، ص ٦٢.
مستثنيه
از فرق «مشبهۀ» شيعهاند.
خطط، مقريزى، ج ٤، ص ١٧٠.
خاندان نوبختى، ص ٢٦٤.
مستدركه يا مستدركيه
آنان گروهى از «نجاريه» بودند و گفتند: آنچه را كه بر پيشينيان پوشيده بود دريافتند زيرا پيشينيان ايشان پيروان خود را گفته بودند كه دربارۀ مخلوق بودن قرآن چيزى نگويند ولى «مستدركه» پنداشتند قرآن مخلوق است و آنان به دو گروه شدند گروهى گفتند: پيغمبر (ص) گفت: قرآن به ترتيب حروف هجا مخلوق است و هر كه گويد پيغمبر (ص) نگفته كه قرآن به ترتيب اين حروف است كافر مىباشد.
گروه دوم گفتند كه: پيغمبر نگفته كلام خدا به ترتيب اين حروف مخلوق است و ليكن بر آن اعتقاد داشت و دلالت بر آن مىكرد و هر كه گويد كلام خدا مخلوق به اين لفظ مىباشد كافر است.
از اين دسته «مستدركه» گروهى بودند كه همه سخنان مخالفان را دروغ مىپنداشتند تا بدانجا كه اگر كسى دربارۀ تابش آفتاب مىگفت كه مىتابد، سخن او را دروغ مىپنداشتند. مراد «مستدركه» از پيشينيان كسانى بودند كه صفات خدا را ثابت كرد، و قايل «به قدم» قرآن بودند.
فخر الدين رازى اين فرقه را از «جبريه» شمردند و گويند: قادر بر فعل خود نيستند.
الفرق بين الفرق، ص ١٢٧.
اعتقادات فخر رازى، ص ٦٨.
تبصرة العوام، ص ٦٢.
ملل و نحل، بغدادى، ص ١٤٤.
مستعليه يا مستعلويه
از فرق «اسماعيليه» ، پيروان مستعلى پسر مستنصر هستند كه با برادرش نزار بر سر جانشينى منافسه داشت.
در سال ٤٧٨ هجرى افضل پسر بدر الجمالى كه با سمت امير الجيوش جانشين پدر شد و با مسألۀ جديد انتخاب خليفه فاطمى مواجه شد در يك طرف نزار قرار داشت كه جوانى برومند بود و قبلا به ولايتعهدى برگزيده شده بود و در طرف ديگر مستعلى بود كه بىكس و پشتيبان بود در نتيجه اگر به خلافت مىرسيد كاملا متكى به حامى نيرومند خويش امير الجيوش مىگشت. با ملاحظه چنين وضعى افضل دختر خود را به عقد ازدواج مستعلى در آورد و چون مستنصر درگذشت