فرهنگ فرق اسلامی - مشکور، محمد جواد؛ مدیرشانه چی، کاظم - الصفحة ٢٠ - ابو مسلميه
ايمان را شناختن امام مىدانند و چون بنيانگذار كيش ايشان خرميان بودند اينان را خرم دينان مىخوانند. (ترجمه فرق الشيعة نوبختى، ص ٧٥)
محمد بن اسحاق النديم در كتاب «الفهرست» مىنويسد: از جمله اعتقاداتى كه پس از اسلام در خراسان پيدا شد مسيلمه پيروان ابو مسلم است، كه عقيده به امامت او داشتند و گويند او زنده و جاودان است، و در وقت معينى كه خود مىداند ظهور خواهد كرد، و «اسحاقيه» از ابو مسلميه بودند و اسحاق ترك به تركستان و بلاد ما وراء النهر رفت و در آنجا مردم را دعوت به ابو مسلم مىكرد و مىگفت كه ابو مسلم در كوههاى رى زندانى است و بزودى ظهور خواهد كرد.
ابو القاسم بلخى گويد: گروهى از مسلميه را «خرم دينيه» نامند و شنيدهام كه در نزد ما فرقهاى از ايشان هستند كه در دهكدۀ خرمباد (كذا، شايد خرمآباد) زندگى مىكنند و از مسلمانان در حال ترس و بيم هستند. (ترجمه الفهرست، ص ٦١٥)
مسعودى مىنويسد: «حريانيه» فرقهاى بودند كه نخست قايل به امامت محمد بن حنفيه بودند و پس به «راونديه» پيوستند و پس از آن از جملۀ ابو مسلميه گشتند، و گويند كه ابو مسلم صاحب دعوت بنى عباس ملقّب به حريان بودند و از اين جهت اين فرقه را «حريانيه» گفتهاند. (مروج الذهب مسعودى، ج ٣، ص ١٦٩)
ظاهرا كلمه حريانيه بايد تصحيف حيانيّه باشد كه اصحاب حيّان سراج بودند كه از «كيسانيه» و طرفداران امامت محمد بن حنفيه به شمار مىرفتند و براى حسن (ع) و حسين بن على (ع) حقى در امامت قايل نبودند. (مامقانى، مقياس الهدايه، ص ٨٢)
عبد القاهر بغدادى گويد: ابو مسلميه دربارۀ ابو مسلم سخن به گزاف گفتهاند، و پنداشتند كه او در اندر آمدن روح خدا در وى خدا باشد، و او را به از جبرئيل و ميكائيل و ديگر فرشتگان دانند و گفتند كه ابو مسلم زنده است و نمرده و چشم به راه اويند. ايشان را در مرو و هرات «بركوكيه» خوانند و هرگاه از ايشان از آن كسى كه منصور او را كشته است پرسند گويند كه: او شيطان بود كه به صورت ابو مسلم به دست منصور كشته شد. (ترجمه الفرق بين الفرق، ص ١٨٦)
صاحب «تبصره العوام» مىنويسد: اين فرق را به شيعه بندند از بهر آن كه ابو مسلم خروج كرد و خلق بسيار از اعداء اللّه و اعداء آل محمّد (ص) و غيرهم را بكشت بدان كه اين خطاست و ابو مسلميه از شيعه نيستند و نه از فرق سنيان، زيرا اعتقاد ابو مسلم آن بود كه امامت به «ميراث» است نه به «نص» چنانكه شيعيان گويند و نه به «اختيار» چنان كه سنيان گويند.