فرهنگ فرق اسلامی - مشکور، محمد جواد؛ مدیرشانه چی، کاظم - الصفحة ١٤٨ - حاصريه
امر ابو مسلم خراسانى خبه كرد. چنانكه فرش خانه را بر صورت وى نهاده آن قدر بفشرد تا بمرد (١٢٩ ه) .
بعضى نوشتهاند كه: وى در سال ١٣١ در زندان ابو مسلم بمرد و اين بيت مشهور از اوست:
و عين الرضا عن كل عيب كليلة
و لكنّ عين السخط تبدل المساويا
در كتب فرق آمده است كه: عبد اللّه بن معاويه مىگفت كه: او پروردگار است و علم مانند قارچ و گياه در دل او مىرويد و قايل به «تناسخ ارواح» بود و مىگفت: روح آدم در تن انبياى پيشين بگذشت تا اين كه در تن او جاى گرفت.
همچنين مىگفت: دنيا فانى نمىشود و شراب و مردار و محرمات ديگر را «حلال» مىدانست و در اين باره استدلال به قول خداى تعالى مىكرد كه: «لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ جُنٰاحٌ فِيمٰا طَعِمُوا. . .» مائده/٩٣. يعنى بر كسانى كه ايمان مىآورند و عمل صالح دارند در آنچه را كه مىخورند گناهى نيست.
پس از مرگ عبد اللّه بن معاويه، ياران او به سه شاخه تقسيم شدند، گروهى گفتند كه او زنده است و در كوهى از جبال اصفهان همىزيد و نخواهد مرد تا آن كه برخيزد و جهان را پر از عدل و داد كند. بعضى ديگر مىگفتند كه: او زنده است و همراه يكى از بنى هاشم بازخواهدگشت. عدهاى ديگر مرگ او را پذيرا شدند.
حارثيه كه همان حربيه باشند گويند كه: ابو هاشم بن عبد اللّه بن عباس پيش از اين كه بميرد دربارۀ عبد اللّه بن عمرو بن حرب كندى وصيت كرد و او پس از ابو هاشم امام بود.
پيروان او چون بر دروغ او آگاه شدند او را رها كرده دنبال امامى مىگشتند تا به عبد اللّه بن معاويه رسيدند و از او پيروى كردند.
المقالات و الفرق، ص ١٧٩.
فرق الشيعة، نوبختى، ص ٣٢-٣٤.
المقالات الاسلاميين، ص ٨٥.
مقاتل الطالبيين، ص ١٦١،١٦٩.
الفرق بين الفرق، ص ١٥٠.
كامل ابن اثير حوادث سال ١٢٧-١٢٩.
الحور العين، ص ١٦٠.
حاصريه
حاصريه فرقهاى از «غلاة» شيعهاند كه گويند: پس از حضرت امام محمد باقر (ع) پسر او زكريا امام شد، و او در كوه حاصر مخفى است تا آنگاه كه اذن خروج از جانب غيب به وى رسد.
تحفه اثنىعشريه، ص ١٥.
حاصريه
ايشان را «ازليه» نيز گويند و پيرو مردى به نام ابو حاصرند كه مىگفت: همۀ آفريدگان در «ازل» در پيش خداوند