فرهنگ فرق اسلامی - مشکور، محمد جواد؛ مدیرشانه چی، کاظم - الصفحة ١٤٧ - حارثيه
ح
حارثيه
اين فرقه همان فرقۀ اسحاقيه هستند كه منسوب به اسحاق بن زيد بن حارث انصارى بودند.
شهرستانى (ص ١١٣) مىگويد: حارثيه مىگفتند: روح عبد اللّه بن معاويه در اسحاق بن زيد حلول كرده است.
اين اسحاق بن زيد بن حارث از اهالى مداين بود و پيروان او همه از غلاة بودند. آنان مىگفتند: هر كه امام را بشناسد هر كار كه خواهد تواند كرد. امام ايشان عبد اللّه بن معاويه بود كه همان عبد اللّه بن معاويه بن عبد اللّه بن جعفر بن أبي طالب مىباشد.
وى از دليران طالبيان و بخشندگان و شعراى آن طايفه به شمار مىرفت و متهم به زندقه بود. او مردى ماجراجو بود و در اواخر دوران بنى اميه در ١٢٧ هجرى در كوفه دعوى خلافت كرد و بعضى از اهل آن شهر به وى گرويدند و طاعت بنى مروان را از گردن خويش برداشتند.
سپس عبد اللّه بن عمر والى كوفه با وى بجنگيد و ياران او را پراكنده ساخت. پس از آن عبد اللّه به مداين رفت و در آنجا جمعى از اهل كوفه و مداين بروى گرد آمدند و بعد از آن بر حلوان و همدان و رى و اصفهان دست يافت.
چون بنى هاشم پيشرفت حال او را ديدند، عدهاى از ايشان به وى پيوستند، حتى ابو جعفر منصور نيز در زمرۀ ياران او در آمد تا بدانجا كه عبد اللّه به نام خود سكه زد. مردم خراج فارس و شهرهاى آن را براى او مىفرستادند.
سپس عبد اللّه بن معاويه به فارس آمد و در استخر بنشست، امير عراق كه ابن هبيره نام داشت با لشكرى به جنگ وى آمد و او را شكست داد. عبد اللّه به شيراز گريخت و از آنجا نيز رانده شد. سرانجام به هرات رفت. فرمانرواى هرات او را بگرفت و به