ابد الآباد در دوزخ بماند و جمله ايمان و عبادات او ضايع شود، امّا شيعۀ اماميه گويند كه: رسول خدا و ائمه هدى و فاطمۀ زهرا (س) و انبياى عظام شفاعت عاصيان و گناهكاران نمايند و سرانجام به بهشت اندرآنند.

صراط النجاة علاّمه مجلسى.

المقالات الاسلاميين، ص ١٢٠.

وهابيه

«وهابيان» پيروان محمد بن عبد الوهاب بن سليمان تميمى نجدى (١١١٥-١٢٠٦) هستند او پيرو مكتب ابن تيميه و شاگرد او ابن قيم الجوزى بود كه عقايد جديدى را در جزيرة العرب بنياد نهاد.

نام اين فرقه از نام پدر او عبد الوهاب گرفته شده و لقب وهّابى را دشمنان اين فرقه به آنان داده‌اند و صحيح اين است كه ايشان را «محمّديه» در نسبت به شيخ محمّد پيشواى اين فرقه بناميم.

شيخ محمّد در شهر عينيه از بلاد نجد تولد يافت، پدرش در آن شهر قاضى بود و از كودكى به مطالعۀ كتب تفسير و حديث و عقايد مى‌پرداخت.

فقه حنبلى را نزد پدر خود كه از علماى حنابله بود بياموخت.

محمّد در سفرى كه به حج بيت اللّه الحرام رفت بعد از مناسك به مدينه رفت و در آنجا استغاثه و استعانت مردم را از پيغمبر (ص) در پيش قبر او انكار كرد و گفت: اين عمل بر خلاف توحيد است و استعانت و حاجت خواستن فقط بايد از خداوند باشد. سپس به نجد بازگشت و از آنجا به بصره و شام رفت و به مطالعۀ كتب ابن تيميه و ابن قيم پرداخت.

ابن تيميه ابو العباس احمد بن عبد الحليم حرّانى از بزرگترين علماى حنبلى قرن هفتم و هشتم هجرى بود و چون عقايدش مخالف افكار علماى معاصرش بود تكفير شده به زندان افتاد و عاقبت از جور مغولان مهاجم از شام به قاهره گريخت. ولى به سال ٧١٢ به دمشق برگشت و به سال ٧٢٨ در قلعه دمشق درگذشت.

ابن تيميه با اين كه خود و پدرش از علماى حنبلى به شمار مى‌رفتند مقيد به تبعيت از مذهب فقهى احمد بن حنبل نبود و در مسائل كلامى در توحيد غلو مى‌كرد.

سرانجام ابن تيميه در زندان دمشق درگذشت.

شمس الدين ابو عبد اللّه محمد معروف به ابن قيم الجوزى (٦٩١-٧٥١) شاگرد ابن تيميه بود و مانند استاد خود از آراء و افكار مذكور دفاع مى‌كرد و به اتهام بدعت‌گذارى در اسلام به زندان افتاد.

محمد بن عبد الوهاب در مسافرتهاى خود ظاهرا به ايران نيز سفر كرده است و در