شهادت حسين (ع) : پس از معاويه پسرش يزيد خلافت يافت. وى جوانى فاسق و فاجر بود و مسلمانان از خلافت آن جوان هوسباز راضى نبودند، از اين جهت مردم كوفه كه بيشتر شيعه و پيرو على (ع) بودند در نامه‌هايى به حسين بن على (ع) نوشته او را از مدينه به كوفه طلب كردند و به آن حضرت وعده يارى دادند.

حضرت پسر عم خود مسلم بن عقيل را براى تحقيق به كوفه فرستاد. مسلم در آغاز پيشرفت زيادى داشت و گروه زيادى با او بيعت كردند، امّا بزودى يزيد عبيد اللّه را كه والى بصره بود به كوفه گسيل داشت. عبيد اللّه با حيله و تزوير مسلم بن عقيل و هانى بن عروه حامى او را بكشت.

امام حسين (ع) بر اثر نامه‌هايى كه قبلا مسلم به او نوشته بود با اهل و عيال خود از مدينه بيرون آمد و پس از زيارت كعبه به كوفه رهسپار شد و چون آلات و عدتى نداشت با هفتاد و دو تن از فرزندان و نزديكانش به شهادت رسيد.

اين واقعۀ غم‌انگيز در نزديكى بابل قديم در كربلا [١]نزديك رود فرات واقع شد. دهم محرم ٦١ هجرى مطابق با دهم

اكتبر سال ٦٨٠ ميلادى و هجدهم مهر ماه ٥٨ شمسى. به قول الفخرى: «محققا فاجعه‌اى ننگين‌تر از شهادت امام حسين (ع) در اسلام روى نداده است.» اين واقعۀ دردناك موجب عكس العمل مثبتى در تقويت شيعه و جاودانى آن مذهب گرديد.

بعد از شهادت حضرت حسين بن على (ع) مردم كوفه سخت اندوهگين شدند و از يارى نكردن به آن حضرت پشيمان شده و توبه كردند و خود را توّابين خواندند و با پيشوايى سليمان بن صرد خزاعى قيام كردند.

سليمان بن صرد (٢٨-٦٥ ه‌) از اصحاب پيغمبر (ص) و على (ع) بود با ياران خود خلع مروان بن حكم را خواستار شدند. مروان عبيد اللّه بن زياد را به جنگ ايشان فرستاد و با كشته شدن سليمان شورش كوفيان فرونشست (٦٥ ه‌) .

بعد از شكست قيام توّابين، مختار بن ابو عبيد ثقفى هواخواهان على (ع) را در كوفه گرد كرد و به خونخواهى برخاست (٦٦ ه‌) ، سپس قاتلان و كسانى را كه در كشتن امام حسين (ع) دست داشتند دستگير كرده همه را بكشت و سرانجام خود وى در ٦٨ هجرى از مصعب بن زبير شكست خورد در مذار ميان واسط و بصره به قتل رسيد و از لشكريان او قريب هفت هزار تن اسير شدند كه اغلب ايشان ايرانى

[١] -كلمه «كربلا» در اصل به زبان اكدى «كرب ايلا» يعنى مزرعه خداوند ايلا خداى بابليان قديم بوده است.