مختار براى پيشرفت كار خود نخست شيعيان را دعوت به پيشوايى على بن حسين (ع) (زين العابدين) و سپس محمد حنفيه برادر امام حسن (ع) و امام حسين (ع) نمود و پيروان او را «حنفيه» يا «كيسانيه» گويند. -كيسانيه.

بزرگترين قيام پس از شهادت حسين بن على (ع) ، قيام زيد بن على بن الحسين بود. وى در سال ١٢٢ هجرى بر عامل عبد الملك بن مروان در كوفه خروج كرد و در آن واقعه به شهادت رسيد. -زيديه.

زيديه بر خلاف اماميه كه قائل به «نص جلى» دربارۀ خلافت حضرت على (ع) هستند، قايل به «نص خفى» شدند و گفتند: نصى را كه پيغمبر (ص) دربارۀ على (ع) كرد «نص خفى» يا تعيين پنهان است و آن حضرت بنا بر مصالحى راز امام على (ع) را به بعضى از پيروانش فرموده است، از اين جهت بر خلاف شيعه اماميه، خلافت ابو بكر و عمر و عثمان را شرعى دانند.

بعد از زيد فرزندان و نوادگان او يكى پس از ديگرى بر عليه امويان قيام كردند تا تنى چند از ايشان به گيلان و مازندران گريخته و در پناه كوههاى بلند آن سرزمين حكومتهايى براى خود تشكيل دادند كه آنان را علويان گيلان و طبرستان خوانند.

شيعه جعفرى: تا زمان حضرت امام محمد باقر (ع) و فرزند ارجمند او امام جعفر صادق (ع) ، شيعيان بيشتر جنبه سياسى [١]داشت و پيروان خلافت حضرت على (ع) و فرزندانش را شيعيان على (ع) مى‌گفتند، ولى از زمان اين امامين همامين شيعه جنبه مذهبى پيدا كرد و در مقابل سنت و جماعت قرار گرفت.

در مجلس درس آن دو امام بسيارى از روات حديث و بزرگان تلمذ مى‌كردند و بر اثر درك محضر آن دو امام چهار صد رساله در شرايع اسلام نگاشته شد كه آنها را «اصول اربعمائه» يعنى ريشه‌هاى چهار صدگانه ناميدند.

از آن زمان تا سال ٣٠٠ هجرى كه تقريبا دويست سال باشد، شيعيانى كه از ائمه دور و يا بواسطۀ غيبت صغرى از امام غايب مهجور بودند به اين چهار صد رساله كه هر كدام محتوى بابى از ابواب «فقه شيعه» بود عمل مى‌كردند.

به قول شيخ مفيد (در گذشته در ٤١٣ ه‌) ، محدثان اماميه از زمان حضرت على (ع) تا عهد امام حسن عسكرى (ع) ،

[١] -ظاهرا شيعه در اين زمانها دو اطلاق داشته يكى شيعۀ على در مقابل شيعه عثمان يا آل ابو سفيان كه اين جمع با اعتقاد به خلافت شيخين، على را بر عثمان يا آل ابو سفيان ترجيح مى‌دادند. ديگر شيعه بمعنى واقعى آن كه معدودى بيش نبودند و بهر حال هر دو فريق جنبۀ اعتقادى داشته است.