حضرت على (ع) در اين هنگام از يك مأموريت جنگى فرا رسيده بود، كسى را به جاى خود بر لشكريان گمارد و به رسول خدا (ص) پيوست. لشكريان كه با وى از يمن آمده بودند، غيبت آن حضرت را مغتنم داشته و از غنائم جنگى چند دستى جامه برداشته و بى‌اجازت آن حضرت بر تن كردند.

پس از اداى مراسم حج حضرت على (ع) بازگشت، چون لشكريان را در آن حال ديد برآشفت و به گماردۀ خود گفت: چرا اين جامه‌ها را پوشيده‌اند؟

وى گفت: براى آن جامه‌ها را به او پوشانيدم تا آراسته باشند.

حضرت على (ع) گفت: جامه‌ها را بركنند تا آنها را بين مستحقان واقعى قسمت كنند.

لشكريان او سخت برنجيدند و شكايت پيش رسول خدا بردند. پيغمبر براى فرونشاندن اين فتنه برخاست و فرمود: «أيها الناس لا تشكوا عليا فو اللّه انه لاخشن فى ذات اللّٰه او فى سبيل اللّٰه من يشكى.» يعنى اى مردم از على (ع) شكوه نكنيد، به خدا سوگند وى در امرى كه مربوط به خدا باشد سخت‌گيرتر از آنست كه از او گله توان كرد.

پس از مراسم حج رسول خدا با لشكريان خود به مدينه بازگشت و در هجدهم ذيحجه همان سال در راه آبگيرى به نام غدير خم كه نزديك محلى به نام جحفه بود رسيد. مسلمانان با رسول خدا (ص) از ستوران خود فرود آمدند تا چندى بياسايند.

در اخبار شيعه آمده كه آيۀ «يٰا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مٰا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمٰا بَلَّغْتَ رِسٰالَتَهُ وَ اللّٰهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النّٰاسِ. . .» مائده/٦٧. يعنى اى پيغمبر برسان آنچه را بر تو از رسول پروردگار نازل شده و اگر چنين نكنى پيغام خدايت نرسانيده باشى، خداوند ترا از مردم نگاه مى‌دارد، نازل شد.

سپس پيغمبر بر منبرى از جهاز شتر بالا رفت و على را با خود بالا برد و پس از خواندن خطبه‌اى كه محدثان عامّه و خاصه آن را خطبه «حجة الوداع» گويند، دست حضرت على (ع) گرفت و فرمود: «من كنت مولاه فهذا على مولاه اللهم وال من والاه و عاد من عاداه.» يعنى هر كه من سرور اويم على (ع) سرور اوست، خدايا دوست بدار دوستش را و دشمن بدار دشمن او را. . .

همۀ مورّخان عامه و خاصه اين حديث را نقل كرده‌اند، منتهى مورخان عامه آن را مربوط به نارضايى لشكريان حضرت على (ع) از او مى‌دانند ولى محدثان خاصّه بنا به آيۀ «. . . اَلْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلاٰمَ دِيناً. . .» مائده/٣. يعنى