ترجمه ارشاد شيخ مفيد - رسولي محلاتي، سيد هاشم - الصفحة ٢٠١ - فصل(٦٠) همدستشدن عجم براى نابودى اعراب و اضطراب عمر از شنيدن اين خبر و راهنمائى امير المؤمنين ع او را در اين باره
بنا بود كردن ايشان، و اين اندازه نگران و هراسان مباش) و او خود سزاوارتر است ببرطرف ساختن آنچه آن را مكروه دارد، و (اگر تو خود با لشكريان بسوى عجم بيرون روى) عجمها چون تو را ببينند گويند:
اين مرد (و ريشه) عرب است (يا اين مرد همانند پاى عرب است) كه اگر آن را ببريد و از جا بركنيد (و نابود كنيد) عرب را از بيخ بر كندهايد، و اين انديشه حرص ايشان را بر (جنگ با) تو و طمعشان را در (نابود كردن) تو سختتر و زيادتر گرداند، و در نتيجه بدست خود آنان را بر خويش شورانده و گردآوردهاى و كسى كه تاكنون بايشان كمك و يارى نداده آنگاه يارى دهد، ولى من چنين رأى دهم كه اين مردمان (مردمان شام و يمن و مكه و مدينه) را در شهرهاى خود مستقر دارى (و از جاى خود جنبش ندهى) و بمردم بصره (كه مانند اين شهرها دشمنانى در اطراف خود ندارند) بنويسى كه سه گروه شوند، گروهى از آنان براى نگهبانى از زنان و فرزندان خود در بصره بمانند، و گروهى ديگر بر سر اهل ذمه و پيمانيان از كفار باشند و پاس آنها را بدارند كه عهدشكنى نكنند، و گروه ديگر بكمك برادران خويش روند. عمر گفت:
آرى رأى درست و صواب همين است و من دوست دارم كه پيروى اين رأى را بنمايم، و پشت سر هم فرمايشات أمير المؤمنين ٧ را بر زبان ميراند و با شگفت آن سخنان (حكيمانه) را رديف ميكرد.
(مؤلف) شيخ مفيد رضى اللَّه عنه گويد: (اى خوانندهگان ارجمند) خدايتان تائيد كند باين جريانى كه آگاهى از برترى انديشه و رأى آن حضرت ٧ دهد بنگريد زيرا كه اين رأى (شگفتانگيز) آن بزرگوار در جايى صادر گشت كه خردمندان و اهل دانش با او ستيزه داشتند، و نيكو تأمل و درنگ كنيد در اين توفيقى كه در همه احوال خداى تعالى على ٧ را بآن قرين و همراه ساخته، و مردمان در كارهاى بسيار دشوار باو پناهنده ميشدند، و بدان ضميمه كنيد آنچه پيش از اين از داوريهاى آن حضرت ٧ در دين بيان داشتيم، آن داوريهائى كه پيشينيان از مردم مسلمان از اظهار آن درمانده و عاجز بودند بدانسان كه ناچار در فهم و دانش آن باو پناه بردند (اينها همه را كه روى هم حساب كنيد) مىبينيد كه اين بزرگوار