قواعد فقهيه - بجنوردى، سيد محمد - الصفحة ٤٢٧
است. در واقع در صورت اشتراط امر مجهول التحقق، عقد را متزلزل مىداند، در حالى كه اجماع بر خلاف آن واقع شده است. [١]
توجيه نظر شيخ طوسى (ره)
ممكن است بتوان نظر شيخ طوسى در مسألۀ حامله بودن چهارپا را اينگونه توجيه كرد كه منظور از شرط حامله بودن چهارپا در آينده آن است كه چهارپا الان داراى يك خصوصيتى است كه در آينده حامله مىشود. در اين صورت چنانچه در آينده حامله نشد از باب تخلّف شرط، خيار فسخ براى او ايجاد مىشود لذا تصور خلاف اجماع بدين گونه از بين مىرود. [٢]
شقوق قدرت
قدرت نداشتن بر انجام شرط بر دو گونه است، گاهى به هيچ وجه براى انجام شرط قدرت ندارد، مثل اينكه شارط، شرط مىكند كه در فلان شهر حيوان وضع حمل نمايد و گاه شخص بر انجام شرط مستقل نيست يعنى بر انجام بعضى از امور شرط تواناست لكن نسبت به بعض ديگر ناتوان بوده و انجام عمل فوق خارج از توان وى بوده است، مثل آنجايى كه فروشنده شرط مىكند كه من فلان شىء را در صورتى به تو مىفروشم كه تو آن را به زيد بفروشى، در اينجا، انجام يك قسمت از شرط، يعنى ايجاب، به دست ماست لكن قبول به دست ما نيست زيرا قبول آن در صورتى
[١] . همان.
[٢] . سيد محمد جواد حسينى عاملى، همان، ج ٤،ص ٧٣٤.