در مادۀ ٢٩ قانون مجازات ايران آمده: «در مورد معاونين مجرم، محكمه مى‌تواند نظر به احوال قضيه و يا نظر به كيفيات، معاونين مجرم را به همان مجازاتى كه براى شريك مجرم مقرر است محكوم نمايد و يا مجازات را از يك تا دو درجه تخفيف دهد». [١]‌

در مادۀ ٤٣ ق. م. ا آمده: «اشخاص زير معاون مجرم محسوب و با توجه به شرايط و امكانات خاص و دفعات و مراتب جرم، تأديب از وعظ، تهديد، درجات تعزير، تعزير مى‌شوند».

اين ماده قاضى را در تعيين مجازات مختار مى‌داند. (بر اساس ديدگاه مشهورى) در تبصرۀ يك مادۀ ٢٦٩ ق. م. ا آمده: «مجازات معاون جرم موضوع اين مادۀ سه ماه حبس تا يك سال است». [٢]‌

مادۀ ٢١٠ ق. م. ا معاونت در جرم، مجازات فاعل را مستقل مى‌داند: «اشخاصى كه در قمارخانه‌ها يا اماكن معد براى صرف مشروبات الكلى، موضوع ماده‌هاى ٧٠١ و ٧٠٥، قبول خدمت كنند، يا به نحوى از انحا به داير كنندۀ اين قبيل اماكن كمك نمايند، معاون محسوب مى‌شوند و مجازات مباشر در جرم را دارند؛ ولى دادگاه مى‌تواند نظر به اوضاع و احوال و ميزان تأثير عمل معاون مجازات را تخفيف دهد».

مادۀ ٧٢٦ ق. م. ا حد اقل مجازات را تعيين كرده: «هر كس در جرايم تعزيرى معاونت نمايد، به حد اقل مجازات مقرر در قانون براى همان جرم محكوم مى‌شود».

البته اين مورد زمانى اعمال مى‌شود كه مجازات خاص و معينى براى معاون در قانون‌

[١] . زراعت، شرح قانون مجازات اسلامى، بخش كليات، ص ٣٤٩.
[٢] . همان، ص ٣٤١.