جواب: درست است كه عرض از حالات و اطوار موضوع بوده و وجودش مندك در جوهر مى‌باشد. اما عارض و معروض با يكديگر خواسته شده و به صورت تركيب اتحادى مى‌باشد و اعراض عين معروض خود مى‌باشند. لذا با معروض خود مغايرتى ندارند. بنا بر اين جهر و يا اخفات از فاتحة الكتاب جدا نبوده بلكه عين فاتحة الكتاب مى‌باشد و در هنگام شك در صلاة جهريه كه آيا جهرا آورده شده يا خير و همچنين در صلاة اخفائيه كه آيا اخفات آورده شده يا خير، قاعدۀ تجاوز جارى مى‌شود و اين ادله را در بر مى‌گيرد.

مسئلۀ بعد: آيا مى‌توان قاعدۀ تجاوز را در طهارت ثلاث (وضو، غسل، تيمم) جارى ساخت؟ اكثر فقها فتوا داده‌اند كه قاعدۀ تجاوز در وضو جارى نمى‌شود و بعضى گفته‌اند: در تيمم و غسل نيز جارى نمى‌شود و بعضى از آنان فقط تيمم را به آن ملحق كرده‌اند.

شرايط قاعدۀ تجاوز عبارت است از: «اذا خرجت من شى‌ء ثمّ دخلت فى غيره فشكّك ليس بشى‌ء» [١] و يا «إنّما الشك فى شى‌ء لم تجزه» [٢] آيا مى‌توان قاعدۀ تجاوز‌

[١] . شيخ طوسى، ج ٢، ص ٣٥٢، ح ١٤٥٩، باب احكام السهو، ح ٤٧؛ حر عاملى،همان، ج ٥، ص ٣٣٦، ابواب الخللالواقع فى الصلاة، باب ٢٣، ح ١.
[٢] . شيخ طوسى، همان، ج ١، ص ١٠١، ح ٢٦٢، باب صفة الوضوء و الفرض منه و السنة، ح ١١١، حر عاملى، همان، ج ١، ص ٣٣٠، ابوابالوضوء، باب ٤٢، ح ٢.