قواعد فقهيه - بجنوردى، سيد محمد - الصفحة ٣٥٩
موجب بطلان نماز نمىگردد. چون إعادۀ آن موجب زيادى ركن نمىشود. زيرا ركوع عن غير قيام ركوع نيست و جزء عقد مستثنى منه لا تعاد است.
اما نظر دوم: اگر ركوع عبارت از هيأت خاصى كه همان هيأت خاص و تقوس ركوع است و اينكه ركوع از قيام باشد يا از جلوس، شارع بايد بگويد، عرف نيز حالت انحنا را ركوع مىداند و در اينجا جبران آن موجب زيادى ركوع مىشود و نظر ما همين است. چون ما ركوع را مستقل از قيام متصل مىدانيم لذا ماهيت ركوع با صرف تقوس حاصل مىشود.
پس اگر به ركوع اخلال شود و داخل در محل باشد و تجاوز نكرده باشد (تجاوز يعنى دخول در ركن بعدى)، بايد برگردد و آن را بياورد. ولى اگر داخل سجدۀ دوم شود، رجوع و جبران آن موجب زيادتى ركن و موجب بطلان صلات مىشود. مگر در حالت اول يعنى قبل از دخول در سجدۀ دوم، براى جبران سجدۀ زيادى، بايد سجدۀ سهو بياورد (لكلّ زيادة او نقيصة سجدتين سهو).
اما اگر ركوع را فراموش كند و داخل در سجدۀ اول شود طبق لا تعاد صغير كه مىگويد لا تعيد، چون روايت منصور بن حازم اخلال به يك سجده را موجب اخلال به صلات نمىداند و اينجا جبران با سجدۀ سهو مىشود. اما اگر داخل سجدۀ ثانيه شده باشد، قابل جبران نيست و عقد مستثناى قاعدۀ لا تعاد مىگويد نماز درست نمىباشد.
اما اگر اخلال به دو سجده شود و هر دو سجده را فراموش كند يعنى داخل در ركوع بعدى شود، قاعدۀ محل اقتضا مىكند كه برود و دو سجدۀ فائته را بجا بياورد و بعد ركعت بعدى و اگر دو سجدۀ ركعت آخر بود چند صورت دارد: ١- اگر قبل