قواعد فقهيه - بجنوردى، سيد محمد - الصفحة ٣٥٤
عقد مستثنى منه قاعدۀ لا تعاد
اما در مورد خلل در ساير اجزاء و واجبات صلات كه مجراى عقد مستثنى منه قاعدة لا تعاد مىگردد از جمله: اخلال به سجدۀ واحده، سجده بر زمين نجس، اخلال به قرائت، اخلال به جهر، اخفات، نسيان تشهد، نسيان سلام و ...
اخلال به سجدۀ واحده يا به عبارتى دخول در ركن بعدى چگونه است؟ دخول در سجدۀ ثانيه است چون طبق ادله وارده، «سجدتان معا ركن» اما سجدۀ واحده ركن نيست و ثمرۀ اين بحث اين است كه اگر در سجدۀ اول سر بردارد و هنوز به سجدۀ دوم نرفته باشد يقين پيدا كند كه ركوع را نياورده، آيا در اينجا جاى قاعدۀ محل است يا جاى قاعدۀ لا تعاد نسبت به عقد مستثنى منه كه نمازش باطل است؟ در اينجا بايد برگردد و ركوع را بياورد و مجددا سجدتان را بياورد و در اين صورت يك سجدۀ زيادى آورده كه اين زيادى سجده موجب اخلال و زيادى ركن محسوب نمىشود و اگر يك سجده كم بياورد نيز باعث نقيصۀ بر ركن نيست به جهت اينكه از ادله استفاده مىكنيم كه «سجدتان هما معا ركن»، و در اينجا روايت منصور بن حازم را داريم كه به آن لا تعاد صغير گفته مىشود. عن الصادق (ع): «فى رجل استيقن انّه زاد سجدة قال (ع): لا يعيد الصلاة من سجدة و يعيدها من ركعة». يقين پيدا كرد كه سجدۀ زيادى آورده و امام (ع) مىفرمايند لا يعيد كه كنايه از اين است كه نمازش باطل نيست و صحيح است و بلكه اعاده در ركعت است. يعنى اگر دو تا سجده نقيصه يا زيادى بجا بياورد در آنجا يعيد و نمازش باطل است اما اگر زيادى يك سجده باشد لا يعيد و به اين روايت لا تعاد صغير گفته مىشود كه همين روايت منصور بن حازم مىباشد و لا تعاد صغير حكومت دارد بر عقد مستثنى قاعدۀ لا تعاد و