قواعد فقهيه - بجنوردى، سيد محمد - الصفحة ٢٢٨
معاونت يعنى فعلى از فاعل يا مباشر صادر شود و فردى مقدمات آن فعل را فراهم كرده باشد. [١]
معاونت بر اثم يعنى ايجاد مقدمهاى از مقدمات فعل غير، اگر چه تهيۀ مقدمات از روى قصد نباشد و فاعل نيز در انجام فعل مستقل باشد. [٢]
از ديدگاه حضرت امام خمينى (س) تهيۀ مقدمات و اسباب معصيت براى كسى است كه قصد ارتكاب آن را دارد؛ حال اين تهيۀ اسباب براى رسيدن به هدف باشد يا نه و يا اثم در خارج تحقق يابد يا نه، اعانت بر اثم بوده و حرام است. [٣]
تعريف معاونت
در تعريف معاونت برخى ايراد گرفتهاند كه اين آيه بر حرمت اعانت در راه اثم و عدوان دلالت دارد و غير از تعاون است. اعانت اين است كه كسى ديگرى را يارى دهد. ولى تعاون عبارت است از همكارى دو يا چند نفر يا يك گروه با يكديگر. به تعبير ديگر، تعاون از باب تفاعل است و نياز به دو فاعل دارد.
در پاسخ بايد اظهار داشت كه خداوند سبحان امر به تعاون بر برّ و تقوى كرده است و همچنين از تعاون بر اثم و عدوان نهى فرموده است. اين همه به اعتبار فعل واحد يا قضيۀ واحده و يا واقعۀ واحدى نيست، بلكه خطاب به عموم مسلمانان و
[١] . نراقى، عوائد الايام، ص ٢٦.
[٢] . ابو القاسم خويى، مصباح الفقاهه، ج ١،ص ١٧٦.
[٣] . امام خمينى، مكاسب المحرمه، ج ١، ص ٢١١.