قواعد فقهيه - بجنوردى، سيد محمد - الصفحة ١٢٨
اگر بعد از وقوع اجاره مانعى از استيفاى منفعت حادث شد آيا اجاره منفسخ مىشود يا مستأجر خيار فسخ دارد؟
اگر بعد از وقوع اجاره با تماميت اجزاء و شرايط مانعى از استيفاى منفعت شرعى يا عقلى حادث شد، آيا اجاره منفسخ مىشود يا مستأجر خيار فسخ دارد يا هيچيك از اين دو فرض محقق نمىشود.
اينجا مثالهايى از موانع استيفاى منفعت را ذكر مىكنيم: از آن جمله است اگر شخصى را براى كندن دندان كرسى اجاره كند ولى قبل از اينكه دندان را بكند درد زايل شود، كندن دندان سالم جايز نيست. پس اين مانع از استيفاى به كندن است، آيا اين موجب انفساخ اجاره است يا نه؟ ظاهر اين است كه انفساخ واجب مىشود، بلكه اين اجاره از ابتدا صحيح نيست زيرا از شرايط صحت اجاره اين است كه اجير قادر بر عملى باشد كه براى آن اجير شده است و عمل مقدور در ظرف وقوع عقد باشد و مانع شرعى مانند مانع عقلى است به گونهاى كه عمل، يعنى بريدن در ظرف عمل، حرام است. پس براى اجير از نظر شرعى مقدور نيست و بطلان اجاره از اول منكشف مىشود و ديگر نوبت به فسخ يا انفساخ نمىرسد.
مورد ديگر اين است كه اگر زنى را براى جارو كردن مسجد در روزهاى معين اجاره كنند و زن حايض شود و معلوم است كه حايض از ماندن و عبور كردن در مساجد ممنوع است و جارو كردن بدون مكث هم ممكن نيست. در اين مورد نيز مستأجر از نظر شرعى قادر نيست كه عمل را مباشرتا در مدتى كه براى انجام كار معين شده انجام دهد، پس كشف مىشود كه حادث شدن حيض در آن زمان از موارد بطلان اجاره از اول امر است، مانند مورد قبل.