ايشان مى‌فرمايند: «غير از عابدان، كه همۀ انگيزه‌هاى عبادت را، خالصا لوجه اللّه انجام مى‌دهند، عدۀ زيادى از مردم عبادات را به جهت رسيدن به منافع دنيوى يا اخروى، قصد مى‌كنند و اين منافاتى با عباديت عبادت ندارد.

پس نهايت چيزى كه در عبادات معتبر است، اين است كه آن عمل فقط و فقط براى خداوند متعال باشد. يعنى غايت عبادت خداوند است؛ و لكن گاهى به انگيزۀ حفظ جهات دنيوى، ترس از بلا و هلاكت يا رسيدن به قدر و منزلت است. چنانكه خداوند متعال در كتابش اشاره كرده به اينكه: «لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذٰابِي لَشَدِيدٌ» [١].

و گاهى عبادت با انگيزۀ خشيت از غصب خداوند و ترس از آتش جهنم است، يا به انگيزۀ رسيدن به رحمت واسعۀ الهى، كه اين مرتبه بالاتر از مرتبۀ دوم است. و گاهى غايت عبادت، خداوند است براى تحصيل رضاى او، بدون اغراض دنيوى و اخروى كه اين مرتبه از دو مرتبۀ قبلى بالاتر است و مختص به عارفين و سالكين مى‌باشد. مرحوم كلينى به اين مسأله اشاره كرده است، [٢] و از حضرت ابى عبد اللّه (ع) نقل شده كه فرمودند: عبادت كنندگان سه دسته‌اند:

١- عده‌اى كه از خوف خدا عبادت مى‌كنند، كه اين عبادت بردگان است.

٢- عده‌اى كه براى طلب ثواب، خدا را عبادت مى‌كنند، كه اين عبادت تجار است.

[١] . ابراهيم:٧.
[٢] . حسنة ابراهيم بن هاشم، مرآة العقول، ج ٢،ص ١٠٠؛ وافى، ج ٣، ص ٧١؛ حر عاملى،وسائل الشيعة، ج ١، باب ٩؛ ما يجوزقصده من غايات النية من مقدمات العبادة، ص ١٠.