- فرمايش شيخ انصارى در اين زمينه: شيخ انصارى (ره) مى‌فرمايد با جعل واحد مى‌توان هم قاعدۀ فراغ و هم قاعدۀ تجاوز را جعل كنيم. چرا؟ ايشان عقيده دارند كه مى‌توان قاعدۀ فراغ را ارجاع دهيم به قاعدۀ تجاوز، به عبارت ديگر بازگشت قاعدۀ فراغ به قاعدۀ تجاوز مى‌باشد.

توضيح مطلب: گفتيم مفاد قاعدۀ فراغ در صحت موجود است و مفاد قاعدۀ تجاوز در صحت وجود مشكوك است. حالا اگر شك بعد از نماز باشد، نتيجه‌اش اين است كه نمى‌دانيم صلاة با اجزاء و شرايط بجا آورده شده يا خير؟ در صورتى كه صحت را قيد موضوع بگيريم و گفته شود «الصلاة الصحيحة وجدت» كه اين وجدت به صورت مطلق خواهد بود نه مقيد، اما در موضوع آن بايد تقييد بزنيم تا به صورت مفاد كان تامه درآيد.

بنا بر اين طبق نظر شيخ انصارى جامع «وجود الشى‌ء مشكوك» مى‌باشد تا هم با قاعدۀ تجاوز كه «الجزء المشكوك الموجود» و هم با قاعدۀ فراغ كه «الصلاة الصحيح المشكوكه وجدت» سازگار خواهد بود؛ پس وجد (وجود الشى‌ء) هم محمول قرار گرفته مى‌شود براى قاعدۀ فراغ و هم محمول براى قاعدۀ تجاوز و با تشكيل جامع واحد، هم در قاعدۀ فراغ و هم در قاعدۀ تجاوز سارى مى‌شود.

تحقيق مطلب: آيا مى‌توان با جعل واحد و با ايجاد جامع واحد آن را در هر دو قاعده جارى ساخت؟ اين بحث در دو مقام ثبوت و اثبات مطرح مى‌شود.

در مقام ثبوت: بحث اين خواهد بود كه آيا محققا امكان دارد قانونگذار جامع واحدى را جعل كند به طورى كه آن جامع واحد، مجعول را در هر دو قاعدۀ فراغ و‌