قواعد فقهيه - بجنوردى، سيد محمد - الصفحة ٣٦٤
اخفت فى موضع الاجهار» يا بر عكس در موقع قرائت پس لا شىء عليه است و نمازش درست مىباشد.
منظور از اين روايت چيست؟ يعنى آيا اخفات و اجهار از شرايط قرائت است يا از شرايط صلات؟ اينجا اگر فعل ذلك نسيانا او ساهيا باشد، بايد حضرت مىفرمود كه برگردد. يعنى اگر در محل است بايد برگردد و بياورد و اگر داخل در ركن بعدى شده، «تمّت صلاته». اما اينجا اطلاقش اقتضا مىكند كه «فلا شىء عليه و قد تمّت صلاته» و ما مجبوريم كه اخفات و اجهار را از شرايط صلات بگيريم و چون از محل تجاوز كرده (فرض اين است كه قرائت را خوانده) «فلا شىء عليه و قد تمّت صلاته»، اين مؤيد قاعدۀ لا تعاد مىباشد و قاعدۀ محل جارى نمىشود. چون اگر در جايى كه بايد قاعدۀ محل جارى شود، نبايد بگوييم تمّت صلاته و بايد گفت يعيد و بايد برگردد و آن جزء را بياورد. پس مىفهميم كه اجهار و يا اينكه اخفات از شرايط صلات است نه از شرايط قرائت پس با قرائت بدون اجهار و اخفات، محلّ اخفات و اجهار تجاوز كرده و قابل جبران نيست و قاعدۀ لا تعاد مىگويد لا تعاد الصلاة الّا من خمس الطهور و القبله و الوقت و الركوع و السجود و اين جزء عقد مستثنى منه قاعدۀ لا تعاد مىباشد نه جزء عقد مستثنى.
بنا بر اين صحيحۀ زراره عن ابى جعفر (ع) مؤيّد قاعدۀ لا تعاد است نسبت به عقد مستثنى منه در اجهار و اخفات و مىتوان برداشت كرد كه اخفات يا اينكه اجهار از شرايط صلات است نه از شرايط خود قرائت.
بنا بر اين ضابطۀ كلى در نسيان واجبات به طور كلى از دو حال خارج نيست: ١- شرطى يا جزئى را فراموش مىكنيم كه از شرايط همان جزء است نه از شرايط