زمانى كه در شرط شك كرديم به اينكه آيا شرط از شروط مخالف كتاب است يا خير؟ در اينجا استصحاب عدم مخالفت را اجرا مى‌كنيم. بنا بر اين كه در نعوت عدمى، استصحاب عدم ازلى جريان دارد. مانند اجراى استصحاب عدم قريشى بودن زن در آن جايى كه شك در قريشى بودن زن مى‌نماييم. البته اين در آن جايى است كه شرط صحت، شرط عدم مخالفت شرط با كتاب باشد اما اگر شرط موافقت با كتاب باشد پس در آن جايى كه شك پيش مى‌آيد با استصحاب عدم حالت سابقه، شرط موافقت با كتاب احراز نمى‌شود. [٢]‌

تشخيص مخالفت كتاب و سنّت با كيست؟

جاى شكى باقى نمانده كه تشخيص مخالفت و يا عدم مخالفت با كتاب و سنّت، مانند موضوعاتى كه احكام شرعى بر آن مترتب است با عرف است و اصولا مسألۀ مخالفت و عدم مخالفت در نزد عقلا امر مجهولى نيست، وضوح آن بدان دليل است كه در احكام تكليفى الزامى شرط فعل حرام يا ترك واجب عرفا مخالف با شرع مقدس است. همان طورى كه انجام حرام و ترك واجب هم مخالف با حكم‌

[١] . شيخ موسى نجفى خوانسارى، همان، ج ٢، ص ١٠٥.
[٢] . سيد ميرزا حسن موسوى بجنوردى، همان، ج ٣،ص ٢٢٨- ٢٢٩.