اين مطلب جاى هيچ شك و شبهه‌اى نيست اما اينكه نفود شرط موافق، به دليل وجود شرط است و يا فقدان مانع، اين كلام دلالتى بر هيچ يك از آن دو ندارد خصوصا با توجه به آن نكته‌اى كه در صدر سخن گفته شد.

اما در مورد صحيحۀ حلبى ممكن است منظور از فرمايش معصوم كه فرمود:

«سوى كتاب اللّه» اشاره به آنچه كه مغاير و مقابل كتاب خداست باشد. خصوصا با آن رواياتى كه در مورد شروط مخالف كتاب خدا در سؤال بوده، كما اينكه در تفسير عياشى از ابن مسلم به اين مطلب اشاره شده، بنا بر اين در شرط نبودن موافقت با كتاب هيچ اشكالى وارد نيست. [١]‌

فرق لزوم موافقت با لزوم عدم مخالف با كتاب‌

فرق بين لزوم موافقت كتاب با لزوم عدم مخالفت با كتاب در آن جايى مشخص مى‌شود كه حكمى در قرآن نباشد. در اين صورت چنانچه لزوم موافقت شرط باشد، شرط باطل مى‌شود. چرا كه آن حكم در كتاب نيامده است در نتيجه اين شرط در زمرۀ شروط «فيما وافق كتاب اللّه» نخواهد بود. اما اگر لزوم عدم مخالفت شرط، ملاك و معيار باشد، شرط باطل نيست. چرا كه از باب سالبۀ به انتفاع موضوع مخالف نيست لذا بين اين دو لزوم، تفاوت ظريفى وجود دارد. [٢]‌

[١] . امام خمينى، همان، ج ٥، ص ١٥٨- ١٥٩؛ شيخ مرتضى انصارى، همان، ج ٣، ص ٩.
[٢] . سيد محمد حسينى شيرازى، ايصال الطالب الى المكاسب. ج ١٤، كتابالخيارات، ص ١٧١.