قواعد فقهيه - بجنوردى، سيد محمد - الصفحة ٣٤٤
وقت: وقت از اركانى است كه اخلال به آن موجب اخلال و بطلان صلات مىشود و اگر كسى اجتهاد و جستجو نمود و با اطمينان به اينكه ظهر شده، وارد نماز شد و نماز خواند و بعدا در نماز متوجه شد كه الان ظهر شده بر طبق قاعدۀ لا تعاد نمازش باطل است. چون تمام اجزاى صلات بايد در وقت صلات باشد. اما دليل خاصى آمده كه اگر كسى با اطمينان داخل نماز شود و سپس در اثناى صلات، وقت داخل شود نمازش درست و اعاده ندارد.
روايت: ابن ابى عمير از اسماعيل بن رياح از امام صادق (ع) يا امام باقر (ع): «إذا صليت و انت ترى فى وقت، فدخل الوقت و أنت فى الصلاة فقد اجزئت عنك». اگر اطمينان دارى كه وقت داخل شده و نماز خواندى، اما در حين نماز وقت داخل شد، پس آن مقدارى كه نماز در وقت بود كانّه در تمام وقت ادا شده است.
اما طبق قاعدۀ لا تعاد نماز باطل است چون مقدارى از آن در خارج وقت ادا شده است، اين روايت تصريح دارد به صحت صلات و روايت اسماعيل بن رياح از نظر سند ضعيف است كه اسماعيل توثيق نشده در كتب رجالى اما ابن عمير كه خود معتبر است، از او نقل روايت مىكند و دوم اينكه تمام فقها به اين روايت عمل كردهاند. لذا فتواى مشهور فقهاست كه اگر كسى تحرّى كرد به اينكه وقت داخل شده، نماز درست است. پس اگر سند ضعيف باشد، اما شهرت عملى داريم كه جابر ضعف سند روايت است و دلالت روايت كه اجزأت عنك فى الحقيقه اين است كه توسعه در وقت مىدهد و اين روايت حكومت دارد بر عقد مستثنى لا تعاد و اين توسعۀ تعبدى است كه شارع مقدس در وقت تصرف مىكند؛ يعنى در وقت صلات دو فرد دارد: ١- فرد اختيارى يعنى از اول تا آخر صلات در وقت باشد. ٢- يك فرد