صادق (ع) است كه فرمودند: «اذا شككت فى شى‌ء من الوضوء و قد دخلت فى غيره فشكّك ليس بشى‌ء» [١] آيا معناى اين روايت داشتن اجزاء وضوئيه نخواهد بود؟ ما از اين روايت مى‌فهميم كه وضو داراى اجزاء و ابعاض مى‌باشد.

با دقت در ادلۀ وضو در مى‌يابيم كه وضو داراى اجزايى مى‌باشد و آن عبارت از غسل وجه، غسل دست راست و چپ و مسح سر و دو پاست و نتيجه و مجموع اين اعمال نورانيتى است كه براى نفس حاصل مى‌شود و اين منافات ندارد با آن روايتى كه مى‌فرمايد: «الوضوء نور، و الوضوء على الوضوء نور على نور» [٢]. لذا نمى‌توان قبول كرد كه وضو امر بسيط باشد، همانطورى كه نماز و يا حج امور بسيطى نخواهند بود. اما قبول داريم آثار و نتايج بر مجموع آنها مترتب مى‌شود. لكن در عين حال موجب منافات با داشتن تركّب و اجزاء و شرايط نخواهد بود. بنا بر اين عرض مى‌كنيم وضو داراى اجزاء و شرايط مى‌باشد؛ فلذا دليل شيخنا الاعظم ليس بدليل.

اما دليل سوم كه اجماع مبنى بر عدم جريان قاعدۀ تجاوز در وضو بود و نكتۀ مهمى كه بايد متذكر شويم؛ از نظر فقهاى شيعه اجماع جزء ادلۀ اربعه به حساب آورده نمى‌شود و لذا ارزشى براى اجماع قائل نيستيم، بلكه صرفا اجماع را با مجموعۀ شرايطى كه حاكى از سنّت است و ما را به سنّت برساند، معتبر مى‌دانيم پس آن چيزى كه حجت خواهد بود در همان سنّت مى‌باشد.

[١] . همان، ص ٣٢٧، رقم
[٢] .
[٢] . شيخ صدوق، من لا يحضره الفقيه، ج ١، ص ٤١، باب صفة وضوء و رسول اللّه (ص)، ح ٨٢، حر عاملى،همان، ج ١، ص ٢٦٥، ابوابالوضوء، باب ٨، ح ٨.