قواعد فقهيه - بجنوردى، سيد محمد - الصفحة ٢٦٨
مىكند. بايد دانست منظور از تقيد رضايت يا تراضى نسبت به جهت، اين است كه در صورت فقدان جهت، رضايت طرف ديگر عقد، يا رضايت طرفين منتفى باشد.
در نتيجه آنچه عقد را باطل مىكند، صرفا وجود جهت نامشروع در يكى از دو طرف عقد است، هر چند كه اين جهت نسبت به طرف ديگر عقد امرى نامطلوب باشد.
همچنين جهت معامله را نمىتوان جزء يا قيد موضوع عقد دانست. زيرا موضوع عقد، مورد تحقق اثر حقوقى عقد است و جهت عقد، امرى خارج از آن است.
بنا بر اين موضوع نامشروع را نبايد با جهت نامشروع اشتباه كرد.
جهت نامشروع در قانون فرانسه و تطبيق آن با قانون ايران
نويسندگان قانون مدنى ايران، شرط كردن مشروعيت جهت معامله را در مادۀ ١٩٠ از مادۀ ١١٠٨ ق. م. ف. و مقررات مادۀ ٢١٧ را از محتويات مواد ١١٣١ ق. م. ف. با رعايت مبانى فقهى مربوط و نيز با انجام تغييراتى اقتباس كردهاند.
مادۀ ١١٣١ ق. م. ف. اعلام مىدارد: «تعهد بدون سبب يا مبتنى بر يك سبب نامشروع نمىتواند هيچگونه اثرى داشته باشد». (تعهد- قرارداد).
در قانون فرانسه واژۀ «سبب» آمده كه منظور همان «جهت» در قانون ايران است. در ق. م. ف. عقودى را كه انگيزۀ تشكيل آن نامشروع يا غير اخلاقى باشد، باطل اعلام مىكند.
اما براى حكم به بطلان قراردادى كه يكى از دو طرف آن داراى جهت نامشروع است، اطلاع طرف ديگر قرارداد را از انگيزۀ نامشروع موجود در طرف نخست، در