قواعد فقهيه - بجنوردى، سيد محمد - الصفحة ٢٥٩
وجوه افتراق و اشتراك معاونت و تسبيب در جرم
الف) معناى لغوى و اصطلاحى تسبيب
معناى لغوى تسبيب از مادۀ «سبب» به معناى «رسن» و هر چه بدان به ديگرى پيوسته شود و «پيوند» است و در اصطلاح حكما چيزى را گويند كه موجود باشد فى نفسه و حاصل شود از آن وجود ديگرى؛ يعنى چيزى كه وسيلۀ حصول چيزى باشد. و در اصطلاح فقهى سبب عبارت از چيزى است كه اگر آن نبود شىء حاصل و تلف نمىشد. علامۀ حلى مىگويد: تسبيب عبارت است از هر چيزى كه تلف به وسيلۀ آن حاصل شود، به نحوى كه اگر سبب نبود علت تأثيرى نداشت.
تسبيب در جنايت مراتبى دارد؛ مثل اينكه خود جانى در سبب تنها باشد، مانند اينكه مجنى عليه را در داخل آتش بيندازد؛ و يا همراه جانى سبب ديگرى نيز كه حيوان باشد اضافه گردد و يا به همراه جانى انسان ديگر به عنوان سبب ديگر اضافه گردد.
ب) تعريف سبب در فقه
تسبيب عبارت است از انجام دادن يا ترك فعلى كه در ايجاد صدمه يا وارد كردن زيان به طور مستقيم نقش مؤثرى داشته باشد، به نحوى كه اگر آن سبب نباشد، آن جرم نيز واقع نشود.
ج) وجوه اشتراك تسبيب و معاونت
در ارتكاب جرايمى كه يك يا چند نفر مباشر اصلى جرم را كمك و مساعدت مىكنند، امكان اجتماع و انطباق مفهوم معاونت و تسبيب در جرم در پارهاى از اوقات