قواعد فقهيه - بجنوردى، سيد محمد - الصفحة ٢٤٩
تهديد
به معناى «ترساندن» است. از نظر حقوقى عبارت است از مجموعۀ اقدامات كتبى يا شفاهى كه شخص به عمل مىآورد تا ديگرى را به خلاف ميل خود وادار به ارتكاب جرم كند، به نحوى كه اگر از آن امتناع ورزد، احتمال خطر جانى يا مالى يا افشاى اسرار يا نسبت دادن امورى، كه موجب هتك شرف مىشود، براى شخص تهديد شده وجود دارد. [١] اكراه در قالب تهديد از موارد رفع مسئوليت كيفرى و معافيت از مجازات است. طبق مادۀ ٢٩ قانون مجازات اسلامى «در جرايم تعزيرى هرگاه كسى بر اثر اجبار يا اكراه عادتا غير قابل تحمل مرتكب جرمى شود مجازات نخواهد شد. در اين مورد اكراهكننده به مجازات آن جرم محكوم خواهد شد».
مادۀ ٥٤ قانون مجازات اسلامى مصوب سال ١٣٧٠، ضمن نسخ مادۀ ٢٩ سال ١٣٦١ مقرر مىدارد «در جرايم موضوع مجازاتهاى تعزيرى يا بازدارنده هرگاه كسى بر اثر اجبار و اكراه كه عادتا قابل تحمل نباشد، مرتكب جرمى گردد، مجازات نخواهد داشت. در اين موارد اجباركننده به مجازات فاعل جرم، با توجه به شرايط و امكانات خاطى و دفعات و مراتب جرم، تأديب از وعظ و توبيخ و تهديد و درجات تعزير محكوم مىگردد». در اين حالت سبب عفو مباشر مىشود و تهديدكننده مسئوليت دارد.
اكراه در قتل وضع استثنايى دارد. مىتوان گفت در اكراه موضوع مواد ٢٩ و ٤٥ قوانين سابق و لا حق، مرتكب شونده فاقد رضا ولى قصد بوده است. در حالى كه در
[١] . شامبياتى، حقوق جزاى اختصاصى، ج ١، ص ١٠٤.