هر دوى آنها شاهد بر اين است كه اين نهى بر تحريم شامل نهى تنزيهى نمى‌شود؛ ثانيا ضرورت حرمت معاونت بر اثم و عدوان وارده در اخبار دلالت بر عدم تنزيهى بودن حكم نهى است. [١]‌

به اتفاق فقها، جملۀ دوم دلالت بر حرمت معاونت در اثم دارد، در حالى كه جملۀ اول دلالت بر وجوب همكارى در نيكى و احسان دارد.

آنچه كه در آيۀ مزبور در زمينۀ تعاون آمده يك اصل كلى اسلامى است كه سراسر مسائل اجتماعى و حقوقى و اخلاقى و سياسى را در بر مى‌گيرد. طبق اين اصل مسلمانان موظفند در كارهاى نيك، تعاون كنند اما در اهداف باطل و اعمال نادرست و ظلم و ستم مطلقا همكارى ممنوع است، هر چند مرتكب آن دوست نزديك يا برادر شخص مسلمان باشد.

تعاون و همكارى بايد هم در دعوت به نيكى‌ها باشد و هم در مبارزه با بديها انجام گيرد. [٢]‌

صيغۀ أمر «تَعٰاوَنُوا» دلالت بر وجوب دارد يا استحباب؟

نظر به استحباب است به تَعٰاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ ... زيرا در خارج عدم وجوب مطلق تعاون در «برّ» و «تقوا» وجود دارد، لذا لازم مى‌آيد كه از ظهور دست برداريم و آيه را بر استحباب حمل كنيم، كما اينكه ظاهر است. أما مى‌توان آيه را بر وجوب تعاون حمل كرد، مانند حفظ جان محترم يا نجات غريق يا فرد سوخته. و علت آن است كه‌

[١] . امام خمينى، همان، صص ١٩٧- ١٩٦.
[٢] . مكارم شيرازى، تفسير نمونه، ج ٤، ص ٢٥٣.