در آيۀ شريفه آمده: «يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمٰا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَ مَنٰافِعُ لِلنّٰاسِ وَ إِثْمُهُمٰا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمٰا». از تو دربارۀ خمر و قمار مى‌پرسند بگو در آن دو، ضررى بزرگ و نيز منافعى براى مردم است، ولى ضرر آن از نفعش بيشتر است. [١]‌

از مقابلۀ «اثم» با «منافع» نتيجه مى‌گيريم كه معناى اصلى آن ضرر است، كما اينكه گفته مى‌شود: اثم هر چيزى است كه در آن ضرر و زيان باشد. اسم فاعل آن «آثم» به معنى «گناهكار»، و «أثيم» صيغۀ مبالغه و جمع آن «آثام» است. [٢]‌

در معناى اصطلاحى اثم بايد گفت اثم آن چيزى است كه خداوند سبحان از آن نهى كرده، خواه گناه صغيره، خواه گناه كبيره باشد. و اثم ترك هر آنچه كه واجب است، و انجام هر آنچه كه حرام است و گناه و سركشى را گويند. اثم: شامل همۀ گناهان و تمام مقدمات گناه مى‌شود. [٣]‌

معناى لغوى و اصطلاحى عدوان‌

عدوان در لغت به معناى تعدى، تجاوز، ظلم و دشمنى است. عدوان بر وزن فعلان از ريشۀ عدا- يعدو- عدوانا است. در اصطلاح، عدوان، دشمنى و ستم آشكار است؛ «پس اگر بازايستادند، ديگر جاى زور و دشمنى نيست مگر بر ستمكاران». عدوان‌

[١] . بقره:٢١٩.
[٢] . راغب اصفهانى، مفردات الفاظ قرآن، ص ٥.
[٣] . سيد ميرزا حسن موسوى بجنوردى، همان، ص ٣٠٩.