دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١١ - روش سياسى و محدوديتهاى امام على

روش سياسى و محدوديت‌هاى امام على ٧ در انتخاب كارگزاران‌

تأمّل در چگونگى زندگانى كارگزاران على ٧ و تحليل مواضع آنان و نگريستن به فرجام حيات سياسى آنان، نكته‌آموز است و مَنِش سياسى و نيز محدوديت‌هاى امام على ٧ را در انتخاب كارگزاران، نشان مى‌دهد.

در اين مجال، لازم است نكاتى را در اين باره طرح كنيم:

١. چهره‌هاى كارآمد و مطمئن در كنار على ٧ اندك بودند. از اين رو، آن‌گونه كسان كه پيش از اين، ياد كرديم، در موارد مختلف به كار گرفته مى‌شدند. پس از هنگامه صِفّين كه تنى چند از اين كارگزاران نمونه على ٧ به شهادت رسيدند، به واقع، على ٧ تنها شد و اطراف وى از بزرگْ‌مردان، خالى گشت. امام ٧ تصميم داشت پس از قيس بن سعد، هاشم بن عُتْبه را به حكومت مصر بگمارد؛ امّا به رزم‌آورى چون وى در صفّين، نياز بود. از اين رو، محمّد بن ابى بكر را كه جوان و كم تجربه بود فرستاد و چون هاشم در جنگ صفّين به شهادت رسيد، چاره‌اى نداشت، جز اين كه مالك اشتر را با همه نيازى كه به وى در حكومت مركزى داشت، روانه آن ديار كند.

٢. چهره‌هاى بسيار موجّه، امين و صالح، با پيشينه‌اى پيراسته از هرگونه ناراستى در ميان ياران على ٧ بودند كه چونان استوانه‌هاى حكومت و بازوان ستبر نظام علوى بايد در كنار حضرت مى‌ماندند تا امام ٧ بتواند در هر آن، با آنها در مسائل حكومت به رايزنى بپردازد.

عمّار، صحابى بزرگوار پيامبر خدا ٦ و يار و همراه راستين على ٧، چنين بود. وجود عمّار و دفاع بى‌دريغ او از على ٧، ترديدها را مى‌زدود و بسيارى از كسانى را كه با تبليغ‌ها و جَوسازى‌هاى شبكه تبليغاتى شام درباره على ٧ متزلزل مى‌شدند، استوار مى‌داشت.