دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦١٣ - ١٠٠ يزيد بن قيس ارحبى

امام ٧ او را بر حكومت رى و دَستَبَى‌[١] گمارد. يزيد، راه خيانت در پيش گرفت و به گفته ابن اثير، سى هزار درهم از بيت المال را براى خود برگرفت. امام ٧ از او كسرى بيت المال را بازخواست كرد؛ امّا او [هرگونه برداشتى را] انكار كرد. امام ٧ بر او تازيانه نواخت و به زندانش انداخت؛ امّا او از زندان گريخت و به معاويه پيوست و در جريان شهادت حُجْر بن عَدى، عليه وى گواهى داد.

١٠٠ يزيد بن قيس ارحَبى‌

يزيد در قيام عليه عثمان، شركت كرد و در جنگ‌هاى جمل و صِفّين، امام ٧ را همراهى كرد. در جنگ صِفّين، از جمله كسانى است كه امام ٧ او را به سوى معاويه فرستاده است.

در فتنه خوارج، يزيد به آنها متمايل شد؛ امّا امام ٧ او را از آنان جدا كرد و به حكومت اصفهان و رى بگمارد. او در جنگ نهروان در سپاه امام ٧ بود، كه خوارج بر اين حضور، اعتراض كردند.

او مدّتى (ظاهرا در فاصله زمانى ميان جنگ‌هاى جمل و صِفّين) فرماندار مدائن‌[٢] و جوخا[٣] بود. او پس از جنگ نهروان نيز كارگزار امام ٧ در اصفهان و

[١] دَستَبَى به منطقه‌اى ميان رى و همدان گفته مى‌شود. بخشى از آن،« دستبىِ رى» و بخشى« دستبىِ همدان» ناميده مى‌شود( ر. ك: معجم البلدان: ج ٢ ص ٤٥٤).

[٢] مدائن، شهرى در شرق رود دجله و به فاصله يك روز راه از جنوب بغداد است. ايوان كسرا در آن قرار دارد و در سال ١٤ هجرى به دست مسلمانان فتح شد( ر. ك: تقويم البلدان ص ٣٠٢).

[٣] جوخا، نام رودى ميان خانقين و خوزستان است كه دشت بزرگى به همين نام را در سرزمين عراق آبيارى مى‌كند( ر. ك: معجم البلدان: ج ٢ ص ١٧٩).