دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٠٧ - ٣٨ زياد بن ابيه

پس از خلافت على ٧ او در بصره كاتب و مشاور عبد اللّه بن عبّاس بود، و چون ابن عبّاس عازم جنگ صِفّين شد، وى را جانشين خود در خراج و بيت المال و ديوان بصره كرد.

هنگامى كه اهل فارس و كرمان از دادن ماليات، سر برتافتند [و با شورش بر] فرماندار آن ديار، سهل بن حُنَيف، وى را اخراج كردند، على ٧ با يارانش به رايزنى پرداخت كه مرد مدبّر و سياستمدارى را به آن ديار، گسيل دارد.

ابن عبّاس، زياد را پيشنهاد كرد و جارية بن قُدامه بر اين پيشنهاد، تأكيد كرد و بدين سان، زياد، از سوى على ٧ به حكومت فارس و كرمان، گماشته شد[١] و با سياستمدارى و زيركى، فتنه را خاموش كرد؛ ولى پس از آن، كارهاى ناشايستى انجام داد و اعتراض امام ٧ را برانگيخت.

زياد در هيچ يك از جنگ‌هاى على ٧ شركت نداشت و تا روزگار شهادت على ٧ و حتى در آغازين روزهاى خلافت معاويه، با على ٧ و فرزندش امام حسن ٧ بود.

[١] در تاريخ خليفة بن خيّاط: ص ١٤٤ آمده:« على ٧ زياد را روانه كرد. پس آنان وى را راضى كردند و با او مصالحه كرده، ماليات را ادا كردند».