دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٣ - ٤ ابو ذر غفارى

و عملًا احكام اسلام را زير پا مى‌نهاد، از فريادهاى ابو ذر در امان نماند و بدين‌سان به عثمان نوشت كه اگر ابو ذر در شام بماند، آن جا را به آشوب خواهد كشيد. عثمان نيز دستور داد كه ابو ذر را به مدينه بازگردانند. چنين كردند، با سخت‌ترين و رنج‌آميزترين شكل.

ابو ذر به مدينه آمد. نه شيوه عثمان ديگرگون شده بود و نه موضع ابو ذر! پس اعتراض بود و فرياد كردن، حق گويى بود و افشاگرى؛ و چون تطميع‌ها و تهديدهاى دستگاه حكومت، كارگر نيفتاد، شيوه برخورد حكومت به گونه‌اى ديگر شد: تبعيد او به ربذه، بيابان خشك و سوزان، و بخش‌نامه خليفه كه هيچ كس حق ندارد ابو ذر را بدرقه كند.

على ٧ آن بخش‌نامه ستمگرانه را برنتابيد و با فرزندان و تنى چند از صحابيان، ابو ذر را بدرقه كرد و در جملاتى سنگين، مظلوميت ابو ذر را بيان فرمود. ديگران نيز سخن گفتند تا مردمان بدانند كه ابو ذر، اين صحابى بزرگ را حقگويى و ستم ستيزى‌اش به ربذه مى‌فرستد، نه چيزهاى ديگر.

تبعيد ابو ذر، از جمله زمينه‌هاى شورش عليه عثمان بود.[١] او به ربذه رفت با

[١] ر. ك: ج ٣ ص ١٦١( تبعيد ابو ذر).