دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٧٣ - ٩١ معقل بن قيس رياحى

پس از درهم شكسته شدن فتنه نهروان، امام ٧ آهنگ نبرد با معاويه را داشت و چون آمادگى نسبى مردم كوفه روشن شد، مَعقِل، براى جمع‌آورى جنگاوران به نواحى اطراف كوفه رفت؛ امّا در حين مأموريت، خبر جانگداز شهادت على ٧ را دريافت كرد.

به هنگام حاكميت غارتگرانه معاويه و به سال ٤٣ هجرى كه شورش مُستَورِد (از سران خوارجْ) شيعيان را تهديد مى‌كرد، به رويارويى با او رفت و پس از درهم شكستن لشكر مُستَورِد، در نبردى تن به تن، او را به هلاكت رساند و خود نيز به شهادت رسيد.

سعيد بن قيس، او را خيرخواه، خردمند، استوار گام و شجاع خوانده است.

٦٦٦٢. شرح نهج البلاغة: معقل بن قيس، از مردان و قهرمانان كوفه بود و بر مردم، سرورى و پيشگامى داشت. عمّار بن ياسر، پس از فتح شوشتر، او را با هُرمُزان به سوى عمر بن خطّاب فرستاد.

او از پيروان على ٧ بود و على ٧ وى را به جنگ بنى‌ساقه فرستاد و او برخى از آنان را كشت و برخى را اسير كرد و [بعدها] با مستورِد بن عُلفه كه از خوارج و از قبيله تَيْمِ رَباب بود جنگيد و هر دو در كنار دجله همديگر را كشتند.

٦٦٦٣. الغارات به نقل از عبد اللّه بن قعين، در يادكرد جنگ بنى ناجيه: مَعقِل در ميان ما حركت مى‌كرد و ما را ترغيب مى‌كرد و مى‌گفت: اى بندگان خدا! شما جنگ را آغاز نكنيد و ديدگانتان را فرو اندازيد و كم گوييد و خود را براى زخم نيزه و ضربت‌